جوانمرد بكار مىبردهاند . چنانكه فتيان با ألقاب اخوه وأخيه واخوان هم ياد شدهاند . ريشههاى اخيت همانا مواخات واخوت اسلامى است كه نبي أكرم ( ص ) در ميان مهاجرين مكة وأنصار مدينه افكند ودر قرآن مجيد هم آمده است :
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ »
« 1 » - بسيارى از مشائخ عالم اسلام با لقب « اخى » ياد مىشوند كه نوعا برمسلك فتوت بودهاند . ابن بطوطة در سفرنامهء معروف خود بجاى فتيان از « أخيه » ياد مىكند . ومعلوم است كه تا آن قرن اين گروه در كشورهاى اسلامى بويژه در خطهء روم ( تركيهء فعلى ونواحي مجاور آن ) شيوعى داشتهاند .
در فتوت نامهء منظوم ناصري سيواسى وفتوت نامهء منظوم شاعرى به نام عطار ورسالهء فتوتيهء مير سيد على همداني هم از « اخيت » - بخصوصه - ذكرى آمده است .
رسالهء مزبور بطورى كه در دائرة المعارف اسلامى هم مىخوانيم مهمترين مآخذ در رابطه با اخيت در قرن هشتم هجرى به شمار است « 2 » ومؤلف آن خطاب به مريدش مىفرمايد :
اى عزيز بدانكه لفظ « اخى » لفظي است متداول گشته ميان خلق . واين لفظ را معنى رفيع وحقيقتي وسيع است وبيشتر أهل زمانه بظاهر لفظ بيحاصل واسم بىمعنى قناعت كردهاند واز اسرار حقائق ديني محروم مانده وجمعى از أرباب نفوس شخصي را برخود تقديم مىكنند ووى را « اخى » ميخوانند وبه دواعي مرادات نفساني چند روزه صحبتي بانفاق ميدارند وآخر بوحشت وعداوت مى انجامد . بدين سبب كلمهاى چند بر مقتضاى اين معنى - آنچه زبان وقت املا كند - در قلم خواهد آمد وايمائى كرده خواهد شد تا تنبيهي بود طالبان اين معنى را ، انشاء اللّه تعالى .
اى عزيز بدانكه أرباب طريقت اطلاق اين اسم به سه معنى اعتبار كردهاند وسه مرتبه نهادهاند : أول عام دوم خاص سوم أخص . أول لغوى اسمى دوم نصى حقيقي سوم اصطلاحى معنوي .
اما أول بدانكه اسم اخى در لغت « برادر من » است وعامهء مردم برادر
هامش
( 1 ) - قرآن مجيد الحجرات آيهء 10 .
( 2 ) - بنگريد به همان مرجع در ذيل اصطلاح « اخى » .