چراغ را خاموش كردند وهردو در تاريكى دستهاى مبارك خود را به طورى سوى طعام ميكشيدند كه گويا با مهمان ميخورند ولى أصلا چيزى نميخوردند . غرض به مقتضاى ايثار وفتوت خود غذا را به مهمان خوراندند وخود در شب بحالت صوم باقي ماندند كه باين ايثار فوق العادهء على وفاطمه در قرآن مجيد هم أشارت رفته است ودر اين مورد مفسرين وصوفيه اختلاف دارند كه در كدام يك از سه آيهء زير بآن واقعه أشارت شده است :
1 -
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ . . .
« 1 »
2 -
وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ . . .
« 2 »
3 -
وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً .
« 3 »
( ج ) احمد افلاكى ( م 760 ه ) در مناقب العارفين دربارهء حسن اخلاق وفتوت حضرت على از زبان مولانا جلال الدين بلخى واقعهء ذيل را نقل كرده است :
مولانا وقتي كه جوان نامؤدبى را در جايى بلندتر از پيران نشسته ديد ، به بيان اين روايت پرداخت كه :
« روزى أسد اللّه الغالب علي بن أبي طالب كرم اللّه وجهه به نماز صبح به مسجد رسول ميرفت . در ميانهء راه ديد كه پيرمردى يهودي پيش ميرود .
أمير المؤمنين از آنجا كه فتوت ومروت وحسن اخلاق أو بود ، محافظت أدب پير كرده ، پيش نگذشت وآهستهآهسته در پى أو ميرفت . چون
هامش
( 1 ) - البقرة ، آية 207 . روايات مربوط به نزول اين آية در ستايش علي ( ع ) را در احياء علوم الدين ج 3 وكشف المحجوب ، ص 240 مىتوان يافت .
( 2 ) - الحشر ، آية 9 امام محمد غزالى در كيمياى سعادت ( ص 549 ) از سياق اين آية استنباط كرده است كه بايستى دربارهء ايثار أنصار پيامبر نازل شده باشد وآيهء 207 از سورهء بقره كه قبلا آورديم دربارهء ايثار حضرت على كه شرح آن گذشت .
( 3 ) - الدهر ، آية 8 و 9 كتاب الفتوة ابن المعمار ، ص 284 - 285 وديگران هم اين آية را مربوط به ايثار على دانستهاند .