وشجاعت ( كه عربها بزرگ مىشمردند ) بود . اين فتى تا جائى داد سخاوت وايثار ميداد كه خود زير بار قرض وفقر وتنگدستى ميرفت چنانكه در جنگ و - حرب وضرب نيز تا آخرين حد امكان داد شجاعت ميداد وجان عزيز را فداى ديگران ميكرد « 1 » از جمله « فتيان شجاع » كه در دورهء جاهلي بسيار معروف بودند ، عنترة بن شداد وعمرو بن عبد ود ميباشند كه هردو در جنگهاى اسلامى بدست شاه مردان حضرت علي ( ع ) كشته شدند نمونهاى ديگر از نوع « فتى » در عهد جاهلي را در شخصيت حاتم طائى « 2 » ميتوان مشاهده كرد ولى روايات مربوط به وى ، بيشتر داراى جنبههاى افسانهاى است تا تاريخي . البتة أو نمونهء « فتى » در أدبيات قديم عرب است زيرا هم سخى بود وهم جنگجو وهم مخلص بديگران وداستانهاى شيواى مربوط به أو وخانوادهء أو در أدبيات فارسي نيز منعكس گرديده است . « 3 »
هامش
( 1 ) - كتاب الفتوة ابن المعمار ، ص 5 ، لغتنامهء دهخدا شمارهء 79 ، ص 59 . بعضىها تحمل شدايد جنگ را خصوصيت سوم « فتى » شمردهاند ولى لفظ شجاعت اين معنى را نيز مىرساند ولازم نيست كه آنرا جداگانه ذكر كنيم نيز ر - ك وحيد شمارهء 7 سال 1347 ش ، ص 626 .
( 2 ) - حاتم بن عبد اللّه بن سعد طائى كه در كرم وفروسيت وجوانمردى وشعر معروف است در حدود سال 575 م فوت كرده است ( از سعدى تا جامى : حاشيهء أستاذ حكمت ، ص 535 ) .
( 3 ) - چنانكه چند حكايت از جوانمردى حاتم را شيخ اجل سعدى در « بوستان » به رشتهء نظم در كشيده است :
( الف ) دربارهء كرم وسخا وجوانمردى حاتم طائى مردمان به سلطان روم سخنان بسيار گفتند واطلاع دادند :كه همتاى أو در كرم مرد نيست * چو اسبش بجولان وناورد نيستسلطان روم براي اطلاع از صحت وسقم اين سخنان كسى را به ديار حاتم فرستاد تا به ديدارش رود واز أو تقاضا كند كه أسب معروف خويش را به وى دهد . وقتي قاصد بر حاتم وارد شد حاتم در صدد پذيرائى از وى برآمد وچون نخست از قصد مهمان اطلاعى نداشت واز طرفي هم چيزى براي پذيرائى از وى در اختيارش نبود ، ناچار همان أسب بقيهء پاورقى در صفحهء بعد