مخلوق خداوندى متحد ومتفق ميگردند وبفحواى آيات قرآني شياطين جنى ببرادران انسى خود وحى ميكنند وهردو گروه در كفران وبطلان حقائق مشاركت مينمايند .
أزين بحث پيداست كه شياطين بالفعل سه گروه دارند معنوي ( متحد ) وجنى وانسى وگفتار على همداني بيشتر در رابطه با گروه جنى است .
ميفرمايد كه براي پيروزى مؤمن واقعي وسالك راه حق لازم است كه قواى شيطانى را تحت الشعاع قرار بدهد وبرآنها شكست سخت وارد سازد « شياطين الجن » در خواطر انسانها جا دارند وسعى ميكنند كه خلوص نيت در اعمال را از بين ببرند وريا وبدعملى را در دلهاشان نيكو جلوه دهند . هركس كه ميخواهد از هر شيطانى مصون باشد ، بايد ذكر وتوجه بخدا را ادامه بدهد . بوسيلهء « أعوذ خوانى وورد يا غياث المستغيثين اغثنى » شيطان ميگريزد - ميفرمايد كه در فهماندن وتهيهء اين گفتار از كتب ورسائل امام محمد غزالى وشيخ نجم الدين كبرى وتجارب شخصي استفاده كرده است - در اينمورد خوانندگان را به ملاحظهء جلد سوم احياء علوم الدين دعوت ميكنيم . على همداني اين مباحث را در باب ششم ذخيرة الملوك هم آورده است .
بعد از بحثي گسترده پيرامون شياطين ، سيد در پيرامون خواطر انساني مطالبى را ايراد ميكند . ميفرمايد خواطر انساني چهار قسم دارد : رباني وملكي ونفساني وشيطانى ونفوذ شياطين در يكى از دو قسم آخر است يعنى در خواطر نفساني يا شيطانى . وخواطر رباني وملكي اثر وتأثير شرور شيطانى را نمىپذيرد ( البتة شياطين آن خواطر را نيز أحيانا مورد تهاجم قرار ميدهند - سالك واقعي وهدايتجو بايد كه در صحبت مردانى باشد كه خواطر رباني وملكي دارند وبدين وسيله قلب خود را صيقلى وقوى كند . حضرت رسول ص فرموده است : الايمان عريان ولباسه التقوى وهو حافظ القلوب عن نزعات الشيطان - بحث خواطر را أستاذ شادروان فاضل بديع الزمان فروزانفر هم در قسمت سوم شرح مثنوى شريف ( دفتر أول ) بشيوايى وعمق تمام بيان داشتهاند . خلاصه در رسالهء
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى ) — صفحة 204
مساهمون: محمد رياض
ص٢٠٤