مى له سأله « 1 » ومحبوب چارده سأله * همين بس است مرا صحبت صغير وكبير
مرادات ديوان حافظ از على همداني است وشرح بيت حافظ محتملا از جامع مرادات مريد على همداني .
45 - منهاج العارفين
خطى : شمارهء 2368 ( تاشكند ، ج 2 ) ، ولى نگارنده دو نسخهء چاپى را از نظر گذرانده است .
رسالهء كوچكى است كه به ضميمهء يكى از چاپهاى ذخيرة الملوك « 2 » وأخيرا در تذكرهء شعراى كشمير ( تكمله ، ج 2 ) « 3 » چاپ شده است . در اين رساله مجموعا 143 پند واندرز وكلمات قصار بزرگان را براي مريدان وسالكان وعقيدتمندان جمعآورى كرده است .
مقدمهاى كه اين نصيحتنامه دارد در ذيل نقل ميگردد :
« حمد بىحد وثناى بىعد مر آفريدگارى را كه سينهء عارفان را مخزن اسرار خود ساخته ولوح دل محبان را از نقش غير خود پرداخته ودرود وافر برجان پاكيزهء خلاصهء موجودات خواجهء كائنات محمد مصطفى صلّى اللّه عليه وسلم كه به تشريف وخطاب و
ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
« 4 » مشرف ومخصوص است باد وبرهمهء أولاد وياران وپس روان أو . بدان اى عزيز وفقك اللّه تعالى بما يحب ويرضى كه اين چند سخن از كلام أهل حكمت ومعرفت جمعآورى شد وآن را منهاج العارفين نام نهاديم تا مگر از شنيدن وخواندن اين كسى را فائده حاصل آيد . بدان اى عزيز » . واينك چند نصيحت از ابتداى آن :
1 - زينهار از حق غافل مباش - 2 - از همه نوميد شو تا اميد تو برآيد - 3 - آزار كس مخواه تا أمان يأبى - 4 - از جهت دنيا اندوهگين مباش تا پريشان نگردى - 5 - از همه جدا شو تا بحق رسى ، 6 - اگر در بند كساني ، خود را بندهء
هامش
( 1 ) - در ديوانهاى رائج حافظ « مى دو سأله » نيز ثبت است
( 2 ) - امرتسر ( هند ) 1321 ه . ق .
( 3 ) - ترتيب دادهء مرحوم سيد حسام الدين راشدى ، ص 918 ، 919 .
( 4 ) - آيهء 107 ، سورة الأنبياء .