إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ . . . »
« 1 »
در آخر رساله نويسنده بشرح آيات فوق پرداخته است .
24 - « حل الفصوص ، « 2 »
نسخ خطى : 2114 ( كتابخانهء مركزى ) ونيز : موزهء بريتانيا ( ر ك : ج 2 ، ريو 836 ، 835 ) تاشكند بشمارهء 2227 ( بنام « حل فصوص الحكم » ج 3 فهرست ) .
اين رساله ده برگ دارد وخلاصهء مطالب عرفانى « فصوص الحكم « 3 » تأليف محى الدين ابن عربى اندلسى ( م - 638 هق ) را متضمن است . چنانكه ميدانيم فصوص الحكم داراى چندين شرح است واين كتاب از دير باز مورد توجه صوفيه قرار گرفته است ومير سيد على همداني هم نسبت به اين كتاب علاقهء مخصوصى داشته است .
از خلاصة المناقب معلوم ميشود كه سيد اين كتابچه را به نور الدين جعفر بدخشى آموخته بود وسپس أو كتاب مزبور را در مدرسه وخانقاه عاليهء ختلان به ديگران درس ميداد وبويژه محمد بن شجاع اين كتاب را خوب ياد گرفته بود - « حل الفصوص » را نميتوان از شروح مفصل فصوص الحكم شمرد « 4 » اما عمدهء معاني ومطالب عرفانى كتاب را سيد با كمال مهارت درين وجيزه گنجانده است ودرين مورد در مقدمهء « حل الفصوص » ميفرمايد : « . . . كلمهء چند كه خلاصهء آن مطولات است برسبيل ايجاز تحرير افتاد » .
هامش
( 1 ) - آيات 49 ، 50 سورة الشورى .
( 2 ) - در مجلهء « برهان » اردو ( ص 16 سال 1950 م ) نوشته شده است كه نسخهاى از اين رسالهء على همداني را يكى از مريدان پير گولره شريف راولپندى پاكستان از على گر هند براي أو فرستاده است اما اينكه كتاب را عربى دانسته ، ظاهرا از روى تسامح ميباشد .
( 3 ) - فصوص الحكم مشتمل بر خلاصهء عقايد ابن عربى است خاصه درباره وحدت الوجود . اين عربى مدعى است كه همهء مطالب اين كتاب را در روياى صادقهء خود در سال 627 از زبان رسول ( ص ) شنيده است . درين كتاب 27 فص را مطابق أسامي أنبياء نامگذارى گرده واز روى آيات تأويل معاني فرموده است .
( 4 ) - معروفترين شروح فصوص الحكم عبارتاند : از ( الف ) شرح صدر الدين محمد بن إسحاق قونوى م - 673 ه ( ب ) شرح داود بن محمود قيصرى ساوى م - 751 ه ( ج ) شرح وترجمهء فارسي شاه نعمت اللّه ولى كرمانى ( د ) شرح مولانا عبد الرحمن جامى .