استحقاق مرتبهء مقتدائى واهليت شيخى بتعليم رباني أزين آية مفهوم ميگردد كه « فوجدا عبدا من عبادنا اتينه رحمة من عندنا وعلمنه من لدنا علما . . . « 1 »
ميفرمايد كه تا لطف ايزد متعال شامل حال طالب نباشد كشف قلب وموفقيت در راه سلوك وعرفان صرفا بنا بر مجاهدات ورياضات نفس ممكن نيست چنانچه شيخ أبو حفص « 2 » قدس اللّه سره بعد از سى سال عبادات ومجاهدات شاقه موفق شد ودرين مدت قبلا عبادت خود را دليل شقاوت وحرمان ميديد .
دربارهء علم ظاهري وباطني ونيز ايمان حقيقي ميفرمايد : « علماى رسوم علم از راه سمع كلام گيرند وفقرا از سمع الهام . . . علمي كه خواجة را بحرص وبخل خواند وتخم عجب وشهوت در دل روياند وبر در أمير وپادشاه دواند محقق « 3 » آن را دام شيطان ومادهء خذلان داند . . . شنيده باشى كه ترسايى بول سفيان ثوري « 4 » بديد ، زنار بينداخت وايمان آورد وامروز همزاد قول علماى وقت تو بقالى را از دكان بمسجد نميتوان كرد . اين چيست ؟ آن قوت نتيجهء علم الهام است واين سستى اثر نطق بىعمل تو . . . طالبان راه را اقتدا بعلماى رسوم نشايد زيرا كه آن طائفه أصحاب مذاهبند واين أرباب مشارب . . . حضرت صمديت مؤمنان را از ايمان أول به ايمان دوم ميخواند كه
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ »
« 5 » واز تصديق حقيقت صدق طلبد . . .
« . . . متقى آنست كه جامهء وجود خود را از آلايش صفات بشرى پاك تواند كرد وبه مصقلهء صدق زنگ شرك از آيينهء دل تواند سترد وشرك سالكان تعلق به أسباب ورعايت وسائط است وهر نفس كه بادناس اين شرك
هامش
( 1 ) - آيهء 65 ، سورهء كهف .
( 2 ) - عمرو بن سلمهء نيشابورى ( أبو حفص حداد ) م بين 274 تا 277 ه ( نفحات الانس ، ص 58 ) .
( 3 ) - يكى از ألقاب مير سيد على همداني است واين تعبير را ظاهرا جامع رساله آورده است .
( 4 ) - زاهد وفقيه معروف كه در تقوى وپرهيزكارى در عهدش بىنظير بود ( م 161 ه ) ارزش ميراث صوفيه ، ص 64 .
( 5 ) - آيهء 136 ، سورهء النساء .