عزيزي آن عزم متجدد گشت وبمقتضاى آن التماس اين مختصر تحرير افتاد . »
2 - مرآت التائبين
نسخ خطى : شمارهء 4250 و 4274 ( ملى ملك ) 3871 ( مجلس شورايملى ) 260 ( مشهد « 1 » ) 326 ( دانشكدهء أدبيات تهران : مجموعه امام جمعه كرمانى ) موزهء بريتانيا ( ر ك ريو ج 2 ، ص 836 بنام حقايق توبه ) 2317 - 2319 ( سه نسخه در فرهنگستان تاشكند ج 3 ) .
نسخ عكسي : مجموعه 671 و 1666 ( كتابخانهء مركزى دانشگاه ) .
سيد اين رسالهء مفصل را طبق خواهش والتماس سلطان بهرامشاه حاكم بلخ وبدخشان نگاشته است . اين همان حاكم است كه رسالهء واردات و « بهرامشاهيه » هم براي وى نوشته شده است . اگرچه سيد در سبب تأليف اين رساله فقط اينقدر نوشته است كه : « مدتي خاطر اين ضعيف در ابراز بعضي از معاني وحقائق توبه متأمل ميبود تا بالتماس عزيزي كه بحسن اخلاق معروف وبمكارم اخلاق موصوف است اين مقصود بحصول پيوست » ولى از خلاصة المناقب « 2 » معلوم ميگردد كه ابن عزيز همان حاكم بدخشان وبلخ بوده است . در عبارت افتتاحى رساله مىآورد : « حمد وثناى نامتناهى حضرت حكيمى را كه حقائق آثار ترياق توبه را سبب شفاى بيماران سموم معاصي گردانيد » .
اين رساله داراى چهار باب است بترتيب زير :
باب أول : حقيقت توبه . باب دوم : آنچه توبه ازو واجبست .
باب سوم : شرائط توبه . باب چهارم : باعث تأديب بر توبه .
خلاصهء مطالب اين رساله اين است كه ارتكاب گناهها از سرشت بشرى بعيد نيست وبسيار كم از خوشبختان أزلي هستند كه از معاصي وگناهها مصون ميمانند . ولى بايد كه آدم روزى در اصلاح أحوال خود بكوشد وبركرده
هامش
( 1 ) - مؤلف فهرست رضوى ( در جلد 6 ) مينويسد : مينمايد كه ( نويسندهء اين رساله ) از عرفاى سدهء هشتم ه ق ببعد وپيرو طريقهء سنت وجماعت است . پنداشته شده كه از عارف معروف أمير سيد على همداني است ، ص 466 .
( 2 ) - خ - م ( با ) برگ 66 .