« آوردهاند كه ملك صالح از صلحاء پادشاهان عراق بود شبها با يك غلام بيرون آمدى ودر مساجد ومقابر ومزارها گشتى وأحوال هركسى تفحص كردى . شبى در سرماى زمستان ميگشت به مسجدى رسيد . . . » مؤلف به بعضي از حكايات مثنوى مولوى هم نظري داشته است .
محتويات مبسوط اين كتاب دو برابر « گلستان سعدى » است ومطالب نو وارزنده در آن زياد است . أبواب دهگانهء اين كتاب به ترتيب ذيل است وحاكى از اهميت آن ميباشد :
باب أول : در شرايط واحكام ولوازم كمال ايمان . باب دوم : در اداى حقوق عباد اللّه تعالى . باب سوم : در مكارم اخلاق ووجوب تمسك پادشاه وحاكم اسلام بسيرت خلفاى راشدين رضى اللّه تعالى عنهم . « 1 » باب چهارم :
در حقوق والدين وزوج وزوجه وأولاد وعبيد وأصحاب وأقارب وغيره .
باب پنجم : در احكام سلطنت وولايت وامامت وحقوق رعايا وشرائط حكومت به عدل وغيره . باب ششم : در شرح سلطنت معنوي واسرار خلافت انساني . باب هفتم : در بيان امر بالمعروف ونهى عن المنكر وفضائل وشرائط اين نوع أمور . باب هشتم : در بيان شكر نعمت وذكر انعام وافضال حضرت صمديت تعالى . باب نهم : در بيان صبر برمكاره ومصائب دنيوي . باب دهم :
در مذمت كبر وذمائم اخلاق .
اين كتاب در شبه قارهء هند وپاكستان ومخصوصا در ناحيهء كشمير جزو كتب معروف درسى بوده ودر دورهء امپراتوران تيمورى هند تا عهد اورنگ زيب يكى از كتب پسنديده ومورد مطالعهء دانشجويان وعلماء بوده است « 2 » وپادشاهان
هامش
( 1 ) - از فحواى بسيارى از آثار على همداني پيداست كه با وجود ابراز احترام ومودت زياد بخاندان رسالت ( ص ) برخورد خصمانهاى با پيروان هيچ يك از مذاهب اسلامى نداشته وبه همين علت برخى أو را حنفي وبعضي شافعي وبعضي حنبلي وبعضي شيعي شمردهاند وهمين امر گواهى مىدهد كه وى از گروهبندى فقهى مذاهب بالاتر ومردى وسيع النظر وكاملا بىتعصب بوده است .
( 2 ) - كشير ج 1 ، ص 91 .