ولى از دو چاپ ديگر بهتر است .
ذخيرة الملوك مهمترين وبزرگترين آثار مير سيد على همداني است كه موضوع آن علم اخلاق وسياست مدنى است . وشايد دومين كتاب مهم فارسي باشد كه در سياست مدنى تاليف گرديده است ( پس از اخلاق ناصري تأليف خواجة نصير الدين طوسي م 672 ) ولى از لحاظ مضمون ولهجهء ناصحانه وبىباكانه كه اين كتاب دارد در ميان كتب معروف فارسي كه در علم اخلاق نگاشته شده است « 1 » اين يكى بىنظير وبا هيچ يك قابل مقايسه نيست واز حيث موضوع بايد كه جزو كتب بسيار مهم فارسي در فلسفهء اخلاق وسياست مدنى به شمار آيد .
اين كتاب چنانكه در مقدمهء آن آمده براي نصيحت وراهبرى امراء وپادشاهان وارادتمندان وبه التماس كساني از آنان نوشته شده است - كتاب بسيار جامع وجالب است ودر بيان اهميت آن به ياد آورى اين نكته اكتفا مىنمايد كه تمام آن به زبانهاى لاتين وفرانسه « 2 » وتركى « 3 » واردو « 4 » وقسمتى از آن هم به زبان پشتو ترجمه شده است « 5 » .
اگرچه اين كتاب سه بار بچاپ رسيده ولى باز هم به چاپ منقحى از آن احتياج هست . وشايد بهمين علت أستاذ حكمت در مقالهء مذكور خود ميفرمايد يكى از آثار لطيفهء نثر فارسي « 6 » در قرن هشتم كتابي است بنام « ذخيرة الملوك » كه هنوز در پردهء اختفا مستور ميباشد وچون شاهدان خوبروى در گوشهء كتابخانه
هامش
( 1 ) - اخلاق ناصري واخلاق جلالي تاليف علامه جلال الدين محمد دوانى ، م 908 ه واخلاق محسنى يا اخلاق محسنين از واعظ كاشفي م 910 ه
( 2 ) - ر - ك كشير ، ج 1 ص 90 .
( 3 ) - بوسيلهء آقاى مصطفى بن شربان سروري ( دفتر اياصوفيا : مرتبهء أبو المسعود ص 172 ) .
( 4 ) - بنام « نهج السلوك » بوسيلهء مرحوم مولوى غلام قادر چاپ لاهور 1331 ه ق .
( 5 ) - مخزن اسلام تاليف آخوند درويزه در قرن دهم هجرى نسخهء خطى شمارهء 2632 ( دفتر هند - لندن ) .
( 6 ) - يغما ( 1 ) ص 245 - 247 .