قرن هشتم عبارت است از :
1 - كمال آميختگى واختلاط زبان فارسي با أدب ولغت عربى 2 - تأثير ونفوذ كامل معارف وتعليمات وآداب دين اسلام در نگارشها 2 - تأثير آثار وأقوال صوفيهء گذشه در آثار ( خاصه در نظم ونثر متصوفهء قرن هشتم ) - أستاذ سپس اين خصوصيات سهگانه را بر « ذخيرة الملوك » انطباق كردهاند .
شكى نيست كه آثار على همداني همهء اين خصوصيات را داراست ولى بعنوان يك قضاوت كلى نميتوان گفت كه اين خصوصيات فقط در قرن هشتم هجرى بروز كرده ودر نگارشهاى قرون قبلي وبعدى وجود نداشته است ويا آثار على همداني فقط همين خصوصيات را داراست - حقيقت اين است كه متصوفهء هر قرن به آثار پيشينيان نظر داشته ومواد آنها را در نظم ونثر خود گنجاندهاند .
پس سبك على همداني هم به صورت ساده وهم مصنوع هردو وجود دارد واز آثار أو پيداست كه أو نگارشهاى سائر متصوفه را در پيش چشم خود داشته واز آنها اثر پذيرفته است .
1 - سيد على گاهى آيات قرآني واخبار نبوي ( ص ) را بدنبالهء تركيب فارسي ميآرد :
« آب حيات فتوت را كه كيمياى خزانهء قدم ونتيجهء جود أكرم ورشحهء نداى بحر أعظم بود بىواسطه بعنايت « ونفخت فيه من روحي » در شجرهء وجود آدم دميد ( فتوتيه )
2 - گاهى آيات واخبار را بعنوان نقل قول ميآرد . . . در اخبار نبوي ( ص ) آمده است كه المؤمنون كالبنيان يشد بعضها بعضا . . . ( أيضا )
3 - گاهى آيات واخبار را بطريق تركيب إضافي مىآورد ودرين گونه موارد سجع را هم ميتوان مشاهده كرد : « حمد وسپاس پروردگارى را كه حقائق أثمار أرواح قدسي را در حدائق أشجار أشباح انسى به كمال رسانيد وبه مقتضاى جود شكوفهء وجود انساني را از شجرهء موجودات بشكفانيد وأزهار رياض مخلصان را از عواصف رياح
« إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ »
« 1 » در حصار عصمت بحسن رعايت
وَهُوَ مَعَكُمْ
« 2 »
هامش
( 1 ) - آيهء 132 سورهء النساء .
( 2 ) - آيهء 4 سورهء الحديد .