و « عقبات » كه براي خواص است مصنوع ومسجع است « 1 » ودر سائر « 2 » آثار أو هم اين روش بچشم ميخورد واز نقل امثلهء متعدد خوددارى ميكنيم .
على همداني در آغاز رسالهء « فتوتيه » ى خود ميفرمايد « . . . آنچه زبان وقت املا كند در قلم خواهد آمد وايمايى كرده خواهد شد » اين تكه عبارت نشان ميدهد كه سيد در نگارشهاى خود بزبان وقت هم توجه داشته وگويا به سبك رايج ومتداول زمان خود مينوشته است وسبك زمان أو ( قرن هشتم ) هم طبق تحقيقات دانشمندان « 3 » معاصر إيراني ونيز آنطور كه مطالعات اينجانب حكايت مىكند به دو نوع بارز بوده : ساده ومصنوع . ودر آثار على همداني هم ما همين دو روش را ديدهايم .
أستاذ على أصغر حكمت وخ خ ذخيرة الملوك
آقاى على أصغر حكمت در يك مقالهء تحقيقى خود كه دربارهء بزرگترين اثر على همداني « ذخيرة الملوك » نوشته سبك نويسندگان قرن هشتم ومير سيد على همداني را به بحث نهاده است « 4 » . بنظر أستاذ حكمت خصوصيات عمومى سبك نثر
هامش
( 1 ) - آغاز اين دو رساله هم ملاحظه گردد : حمد وسپاس پروردگارى را كه حدائق أشجار أشباح انسى بكمال رسانيد وبمقتضاى بود شكوفهء وجود انساني را از شجرهء موجودات بشكفانيد وأزهار رياض طاعت را از عواصف رياح« إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ »در حصار عصمت بحسن رعايت وهو معكم أيمن گردانيد . . . ( ذكريه ) « تا نقاشان كارگاه قضا از خمخانهء تقدير نقوش اقبال وادبار برلوح استعداد قاصدان راه سعادت وشقاوت مينگارند وحاجبان مشيت موكلان رشد وغى برحال سعداء وأشقياء ميگمارند ميامن نفحات الطاف رباني نثار روزگار سالكان مسالك طريقت وهادي حال تايهان بيداى طبيعت باد قال اللّه تعالى :أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ. . . الخ » ( عقبات ) .
( 2 ) - اين 4 رساله كه مورد استشهاد قرار گرفته به ضميمهء تذكرهء شيخ كججى ( چاپ تهران 1326 ش ) بچاپ رسيده ولو كمياب مىباشد .
( 3 ) - مثلا نك : سبكشناسى ( از مرحوم بهار ج 3 ص 180 به بعد ) وتاريخ نظم ونثر فارسي در إيران ودر زبان فارسي از مرحوم سعيد نفيسى ج 1 ص 182 ومختصرى در تاريخ تحول نظم ونثر فارسي از دكتر صفا ص 43 - 56 .
( 4 ) - مجلهء « يغما » شماره 6 سال چهارم 1330 ش ص 241 - 249 .