دكتر ناصر الدين شاه حسينى « 1 » خواجة « دست أرادت باو داد وبر آنچه خوانده بود قلم نسخ كشيده . . . خواجة ختلانى دلباختهء شيوهء دلدادگى أو شد با وى بيعت كرد ومريدان خود را بر آن داشت تا با وى بيعت كنند - جملگى مريدان به سيد نوربخش دست أرادت دادند جز سيد عبد اللّه مشهدي كه خود صوفي دل آگاهى بود كه حاضر نشد وتا زنده بود سر بر آستان سيد محمد نسود » .
طبق ادعاى مهدويت كه - بتحريك خواجة اسحق - مير سيد محمد نوربخش اظهار آن كرده بود سلطان شاهرخ ابن تيمور ( 812 - 850 ه ) به قتل اين دو بزرگ وبرادر خواجة اسحق دستور داد . دستور سلطان در مورد سيد نوربخش اجرا نگرديد زيرا از ترس نفوذ فوق العادهء مريدان أو نتوانستند اين كار را عملي سازند ونيز أو روپوش شده بود - البتة خواجة اسحق وبرادرش در سال 826 ه با وضع رقت بارى كشته شدند . خواجة را بلقب « شاه شهيدان » ياد ميكنند وسيد نوربخش در « صحيفة الاوليا » ميفرمايد :
پيريم ومريد خواجة اسحق * آن شيخ شهيد وقطب آفاق
در « سلسلهنامه » تأليف شمس الدين ختلانى سن خواجة را در وقت شهادت در سال 826 ه 74 سال نوشته « 2 » وقاضى نور اللّه شوشترى در مجالس المؤمنين خواجة را از جملهء سادات شمرده است ولى ماخذ ديگرى اين دو مطلب را تصديق نميكند .
خواجة اسحق أستاذ ومربى مير سيد محمد همداني بوده وعلى همداني أو را بسيار دوست مىداشته است وقتي فرمود : « . . . اگر روزى اسحق صد خون ناحق كند هيچ سئوالى از من برو نباشد چرا كه أو از محبوبان است واگر از دست ديگرى گناه صغير صادر شود أو را سوال شود كه از عاشقان باشد » . « 3 »
سلسلهء ذهبية نيز بوسيلهء شيخ سيد عبد اللّه برزشآبادى مشهدي ( م 872 ه ) باو وسپس به مير سيد على همداني ميپيوندد .
هامش
( 1 ) - اطلاعات ماهانهش 9 سال 1329 ص 42 - 43 .
( 2 ) - سلسلهنامه ( عكس ) 6 / 1666 كتابخانهء مركزى دانشگاه .
( 3 ) - مستورات ع برگ 36 .