گرفتند ومقدم شريف ارزانى ساختند . . . ودر سال 817 ه عازم حج بيت اللّه گرديد وبمراجعت به ختلان رفته وهمانجا در سال 854 ه ( 1450 م ) رحلت نمود ومتصل به مرقد پدر خود مدفون گرديد » « 1 » اين مطالب در عين داشتن اشتباهاتى چند ، بعضي از گوشههاى زندگانى مير سيد محمد همداني را روشن ميكند .
محمد همداني خود را خلف شايستهء على همداني نشان داده ودر اكتساب علم وفضل وسير وسلوك وتصنيف وتأليف روش حقهء پدرش را دنبال ميكرده است . جعفر بدخشى در لا بلاى شرح غزل على همداني كه مطلع آن از مولوى است :
از كنار خويش مىيابم دمادم بوى يار * زان همى گيرم بهر دم خويشتن را در كنار
ميفرمايد كه اين شرح را بفرمايش محمد همداني مينويسد « 2 » ودر منقبت أو شعر زير بوستان سعدى را نقل ميكند :
سعادت به بخشايش داور است * نه در چنگ وبازوى زور آور است
ودر آنموقع محمد همداني سيزده سال داشته است .
از آثار أو اسم دو كتاب بما رسيده است : يكى رسالهيى در تصوف وديگرى « شرح شمسيه در منطق » كتاب أول بفرمايش سلطان إسكندر بتشكن كشمير ( 796 - 820 ه ) وكتاب درسى دوم را براي تدريس در مدارس وخانقاهها نگاشته بود .
مير سيد همداني در سال 796 با گروهى از سادات هنرمند ديگر ، كه تعداد آنان را از صد تا شش صد نوشتهاند ، به كشمير ورود كرد . وزير مقتدر سلطان إسكندر بنام « سهاباتا » با خانوادهء خود بدست وى اسلام را پذيرفت ولقب « سيف الدين » را اختيار نمود . اين وزير خدمات شايانى به دين اسلام در كشمير كرده است .
محمد همداني دختر سيد حسن بهادر سمنانى ( أمير عساكر سلطان ) را كه « تاج خاتون » نام داشت در كشمير به حبالهء نكاح خود درآورد كه بعد از پنج سال فوت كرد بدستور سلطان إسكندر مزار سيده بسيار زيبا ساخته شده وهنوز
هامش
( 1 ) - تحايف الأبرار ، ص 23 .
( 2 ) - خ - م ( لا ) برگ 70 .