على همداني تا أواخر صفر ماه 787 ه مدفون گرديده بود ومطلب مربوط به حمل تابوت كه در اين كتاب آمده ، بظاهر از اشتباهات نساخ است .
مزار على همداني در دهى از ناحيهء طوطى على شاه ختلان ميباشد ( يعنى در كولاب يا كلياب كنونى جمهورى تاجيكستان شوروى ) اين همان دهى است كه سيد آنرا خريده ومسجد ومدرسه وخانقاهى در آن بنا كرده وسپس همه چيز را وقف في سبيل اللّه نموده است البتة قطعهء كوچكى از زمين را براي مزار خودش مجزا ساخته بود .
بناى مزار على همداني بظاهر ساختهء قرن هشتم يا قرن نهم هجرى ميباشد .
مرحوم أستاذ سعيد نفيسى در حين مسافرت خود بشوروى آن موضع را ديده ونوشتهاند « . . . مزار وى هم اكنون در كولاب تاجيكستان امروز روبروى رستاق شهر أفغانستان ودر 150 مترى كولاب وزيارتگاهست وبناى آن از تيمور گوركانست وسنگ يشم سياهى را ، همان سنگى كه قبر تيمور در سمرقند است دارد « 1 » » اين مزار يك اتاق بزرگ ونه حجرهء كوچك دارد وقبر سيد على همداني در وسط اتاق بزرگ قرار دارد .
در ميان دفن شدگان ديگر اين محل ، فرزند مير سيد على همداني ، مير سيد محمد همداني وخواهر على همداني بنام « سيده ماه خراساني » وزنى بنام « آفتاب پنهانى » وشاه طالقانى يكى از مراقبان وخادمان مزار ميباشد - مجموعاده نفر از خانوادهء على همداني درين جا مدفونند . أسامي همهء آنان بر ما روشن نيست .
اين مزار از آجر مرمر سفيد ساخته شده وبناى آن بسيار محكم است . چندين زمين لرزهء شديد درين ناحية رخ داده ولى آسيبى بمزار نرسيده است .
در نزديكى اين مزار دو تخته از سنگ مرمر بزرگ نصب است وبر آنها أحوال ومناقب مختصر على همداني كنده شده است . ميگويند اين سنگ مرمر را پادشاه كشمير سلطان إسكندر بر پشت دو پيل بآنجا فرستاده است .
أزين سنگها يكى در سال 1939 م كمي شكسته وبه همان حالت باقي است . در نزديكى مزار على همداني يكى از نوههاى تيمور گوركانى بنام توارلين هم مدفون است . « 2 »
هامش
( 1 ) - تاريخ نظم ونثر فارسي در إيران ودر زبان فارسي ، ج 2 ، ص 753 .
( 2 ) - كشير ( 1 ) ص 116 ضميمهء ج 2 .