سيد به ختلان رسيد با وجود اينكه هوا گرم بود وتابوت از چنين مسافت دور آورده ميشد ، از نعش مبارك بوى خوش ميآمد . جعفر بدخشى ميفرمايد كه وقتي يكى از امراى شيخ سلطان محمد حاكم بلخ وبدخشان تعجب ميكرد از اين كه چگونه ممكن است درين هواي گرم نعش على همداني بو نگرفته باشد ؟ شاه محمد گفت : تعجب تو بيهوده است زيرا على همداني از صاحبان كمال بود ونبايستى كه نعش مباركش بو مىگرفت . بعد از تحقيق واطلاع ثاني معلوم شد كه تا آخر نعش أو خوش بو بوده است . « 1 »
براي توجيه بوى خوش نعش ، جعفر بدخشى ميفرمايد : از تربت شيخ أبو سعيد أبو الخير ( م 440 ه ) تا 12 سال بوى خوش ميآمد پس اگر از تابوت ونعش مير سيد على همداني بوى خوش ميآمد ، چه جاى تعجب است چون وى از 12 سالگى راه سلوك را شروع كرده وتا پايان حيات خود 61 سال در سلوك ورياضت وتزكيه وتصفيهء باطن وخدمت به دين اسلام گذرانيده است ؟ « 2 »
صاحب خلاصة المناقب مدعى است كه تابوت سيد روز 25 جمادى الأولى 787 ه به ختلان رسيده است « 3 » وصاحب « واقعات كشمير » 5 جمادى الأخرى نوشته است « 4 » اين مدت از وفات سيد ( 6 ذي الحجهء 786 ه ) بنابر قول أول پنج ماه وچند روز وبنابر قول دوم در حدود 6 ماه ميگذرد . مأخذ سوم ما درين مورد رسالهء « مستورات » است كه تاريخ رسيدن نعش مبارك سيد را در نه روز وبتاريخ چهاردهم ذي الحجهء 786 ه مضبوط كرده « 5 » كه باور كردنى است وكتب مزبور ، اگر به دستكارى نساخ دچار نشده مطالب آنها از أصل اشتباه است .
جعفر بدخشى ميفرمايد كه خبر فوت على همداني در أوائل ماه صفر 787 ه باو رسيد « 6 » واز أواخر جمعهء ماه صفر آن سال أو به ختلان رسيده وتأليف « خلاصة المناقب » را آغاز كرده است « 7 » پس از نگارش وى پيداست كه
هامش
( 1 ) - خ - م ( لا ) برگ 87 - 100 - .
( 2 ) - مولف ميفرمايد كه بعضي از صنف پرندگان هستند كه تا 40 روز چيزى نميخورند ودر هوا ميپرند واز آن پس نفس ايشان بوى خوش ميدهد پس نفس صائم الدهر على همداني چرا بوى خوش ندهد . خ - م برگ 100 - 101 .
( 3 ) - خ - م ( لا ) برگ 88 .
( 4 ) - ر - ك ص 37 تا 41 .
( 5 ) - مستورات ع برگ 80 .
( 6 ) - خ - م ( با ) برگ 101 .
( 7 ) - أيضا ( با ) برگ 6 .