فصل هفتم أيام آخر زندگانى سيد
على همداني در سال 785 ه براي بار سوم به كشمير ورود كرد وتا قسمتى از ماه ذي قعده 786 ه همانجا أقامت داشت وسپس از كشمير بعزم مسافرت بيرون آمد . علت مسافرت سيد را دو يا سه نوع نوشتهاند : يكى اينكه بدليل عدم سازش هواي كشمير وكسالت مزاج ميخواست بتركستان برود وبخطهء ختلان برسد « 1 » دوم اينكه بعزم سفر « 2 » حجاز تا حج « 3 » بيت اللّه شريف در راه افتاده - بود .
وقائع بعدى نشان ميدهد كه سيد به نيت حج يا عمره از كشمير راه مسافرت در پيش گرفته بود وبظاهر آنموقع كسالت مزاج نداشته است زيرا در راه حاكم پاخلى ازو درخواست نمود كه چند روز در ولايت أو بماند ومشتاقان را از صحبتهاى خود فيوض وفوائد به بخشد . سيد خواهش أو را پذيرفته وتا ده روز مردم را از ميامن صحبت خود مستفيض ساخته است . سپس أو مسافرت خود را دنبال كرد وچندين مسافت را طي كرده بود كه مريض شد وبعد از پنج روز بيمارى فوت كرد . با در نظر گرفتن مسافت طولانى از كشمير تا حرم كعبه أصولا نميتوان باور كرد كه كسى بصورت عادى وپياده در بيست روز اين مسافت را طي كرده باشد ( يعنى ده دوازده روز ذي قعده وعشرهء أول ذي الحجة ) بلكه چنانچه ديديم ، على همداني ده روز در پاخلى أقامت كرده است وأول ذي الحجة از آنجا مسافرت خود را دنبال كرده است . پس مقصود مسافرت وسفر حجاز بوده است ونه گزاردن حج . البتة اگر عزم « عمره » داشته باشد موجب اشكال نميگردد . اينك روايت جعفر بدخشى در مورد مسافرت نهايى على همداني نقل ميگردد : « . . . در ماه ذي القعدهء 786 ه حضرت أمير از ولايت سرى « 4 »
هامش
( 1 ) - تحايف الأبرار ص 14 .
( 2 ) - خ - م ( با ) برگ 99 الف .
( 3 ) - در سائر مآخذ .
( 4 ) - يعنى كشمير وهمين كلمه در « سرىنگر » است ر - ك : گلزار كشمير ص 70 معنى سرى ( شرى ) « بخت » و « نصيب » است .