تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 90

شهر مكه چون در منطقه‌اى خشك و كم‌آب و سنگلاخ واقع شده است ، امكانات كشاورزى يا ساير كارهاى توليدى در آن وجود نداشته است و مردم آن از قديم ناگزير بوده‌اند زندگى خود را از راه تجارت تأمين كنند ، ولى تجارتشان جزئى و محدود به مكه بود . « 1 » بازرگانان غيرعرب كالاهاى تجارتى را به مكه حمل كرده و مىفروختند . كالاها توسط بازرگانان شهر خريدارى و در داخل شهر به فروش مىرسيد ، « 2 » يا در داخل جزيرةالعرب در بازارهاى موسمى شركت مىكردند . تا آنكه هاشم - جد دوم پيامبر اسلام - با امير شام - دست‌نشاندهء امپراتورى روم - پيمان بست تا تجار مكه آزادانه به اين كشور رفت‌وآمد كنند . « 3 » علاوه بر اين ، او با قبايلى كه در مسير شام بودند پيمان بست تا متعرض كاروانهاى بازرگانى مكه نشوند « 4 » و به آنان تعهد داد كه كالاهاى بازرگانى آنان بدون اخذ كرايه ، توسط تجار مكه به مقصد حمل گردد . « 5 » برادران او - عبدالشمس ، نوفل و مطلّب - نيز به ترتيب پيمانهاى مشابهى با امير حبشه ، شاه ايران « 6 » و پادشاه يمن « 7 » بستند . پس از ايمنى راهها ، هاشم خط بازرگانى بين يمن و شام را تأسيس كرد « 8 » كه حلقهء اتصال آنها مكه بود كه در نيمه راه اين دو مركز تجارتى قرار گرفته بود . « 9 » بدين ترتيب قريش ، تجارت با خارج را آغاز كردند . « 10 » از آن زمان تجار مكه علاوه بر شركت در بازارهاى موسمى مانند « عُكاظ » ، « ذوالمجاز » ، و « مَجَنّه » ، در زمستان به يمن و حبشه و در تابستان به