مشركان ( اعم از زن و مرد ) گاهى برهنه و عريان دور كعبه طواف مىكردند « 1 » كه پيداست با حضور جمعيت در كنار كعبه ، چه صحنهء مبتذلى به وجود مىآمد ! . قريش بتهاى خود را كه در كنار كعبه قرار داده بودند ، با مشك و عنبر خوشبو كرده ، در برابر آنها به سجده مىافتادند و سپس گرد آنها مىگشتند و لبيك مىگفتند . « 2 » گرچه حرمت چهار ماه حرام را باور داشتند ، اما براى آنكه دستشان در جنگ و خونريزى باز باشد ، ماهها را به صورت اسمى و ظاهرى جابهجا كرده ماههاى حرام را به تأخير مىانداختند ! . « 3 »
تحوّل بنيادين در پرتو ظهور اسلام
با ظهور و گسترش اسلام ، تحول دامنهدار و عميقى در تمام شؤون زندگى مردم حجاز رخ داد و يك انقلاب و دگرگونى كامل به وقوع پيوست و كمكم دامنهء آن در تمام نواحى جزيرةالعرب گسترش يافت .
پيامبراسلام صلى الله عليه و آله با مبارزهاى قاطع و پىگير ، بتپرستى را كه ريشهء همهء بدبختىهاى آن مردم بود ، ريشهكن نموده ، نظام يكتاپرستى را جايگزين آن ساخت . نظام قبيلگى و قومى و نيز آداب و رسوم غلط را از بين برد . تعصبهاى قومى را لغو و به جاى آن هوادارى از حق و عدل را تعليم داد . انتقامجويىها ، غارتها و برادركشىهاى قبيلگى را تبديل به صلح و صفا و مسلمانان را برادر يكديگر معرفى كرد . زن را از اسارت و بدبختى نجات بخشيد و به او شخصيت والاى انسانى واجتماعى داد . از مردمى جاهل ، امتى آگاه تربيت كرد .
بهجاى نظام قبيلگى ، نظام « امت » و « امامت » را برقرار ساخته ، از قبايل پراكندهء عرب امتى واحد تشكيل داد . آنان را از محدودهء تنگ زندگى قبيلگى به حكومت جهانى رهنمون شد . در پرتو اسلام به قوم عرب ( كه تا ديروز در برابر ايران و روم احساس حقارت مىكردند ) ، چنان عظمت و نيرو بخشيد كه پايههاى حكومت اين دو امپراتورى را به لرزه درآوردند . اين
هامش
( 1 ) . ازرقى ، اخبار مكه ، ج 1 ، ص 178 و 182 ؛ آلوسى ، پيشين ، ج 1 ، ص 244 ؛ صحيحمسلم بشرح النووى ، ج 18 ، كتابالتفسير ، ص 162 .
( 2 ) . طباطبائى ، تفسيرالميزان ، ج 14 ، ص 414 .
( 3 ) . توبه ( 9 ) : 37 ؛ ازرقى ، اخبار مكه ، ج 1 ، ص 183 ؛ ابنهشام ، پيشين ، ج 1 ، ص 45 .