فرشتگان ثمرهء اين ازدواج بودند ! « 1 » 2 . بتها را خدايان كوچك و واسطه بين خود و « اللّه » معرفى مىكردند و پرستش آنها را موجب نزديكى به درگاه خداوند و رضايت او مىپنداشتند ، درحالىكه پرستش ، مخصوص خداست . از طرف ديگر ، گرچه بتها را « خالق » جهان نمىدانستند ، اما براى آنها نوعى مقام « ربوبيت » و « كردگارى » قايل بودند و آنها را در تدبير امور جهان و سرنوشت بشر مؤثر مىپنداشتند و رفع گرفتاريها و مشكلات خويش را از آنها مىخواستند . درحالىكه از نظر اسلام ، همچنان كه خالق جهان هستى ، الله است ، تدبير امور جهان نيز تنها در دست اوست « 2 » ( / توحيد افعالى ) و بتها موجودات بىجان و فاقد ادراك و ارادهاند . قرآن پندار بىپايهء آنان را در اين زمينه چنين نقل و نكوهش مىكند : آنها غير از خدا ، چيزهايى را مىپرستند كه به آنان نه زيان مىرساند و نه سودى و مىگويند : اينها شفيعان ما نزد اللَّه هستند ! بگو آيا خدا را به چيزى خبر مىدهيد كه نه در آسمانها سراغ دارد و نه در زمين ! او منزه و برتر است از همتايانى كه [ براى او ] قرار مىدهند . « 3 » آگاه باشيد كه دين خالص از آنِ خداست ، و كسانى كه غير او را اولياى خود قرار دادند ، [ و گفتند : ] اينها [ بتها ] را نمىپرستيم مگر به خاطر اينكه ما را به الله نزديك سازند ، خداوند [ روز قيامت ] ميان آنان [ مشركان و يكتاپرستان ] در آنچه با هم اختلاف دارند ، داورى خواهد كرد ، خداوند كسى را كه دروغگو و كفرانكننده و ناسپاس است ، هدايت نمىكند . « 4 » و به جاى خداى يگانه معبودانى اختيار كردند تا براى آنان مايهء عزت
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 85
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٨٥
هامش
( 1 ) . سيوطى ، الدرالمنثور ، ج 7 ، ص 133 ؛ ابنكثير ، تفسير ، ج 4 ، ص 23 ؛ طبرسى ، مجمعالبيان ، ج 8 ، ص 460 .
( 2 ) . « و قل الحمد لله الذّى لم يتّخذ ولداً و لم يكن له شريك فى الملك و لم يكن له ولىّ من الذلّ و كبّره تكبيراً . » ( اسراء ( 17 ) : 111 ) « قل اللّهم مالك الملك تؤتى الملك من تشاء و تنزع الملك ممن تشاء و تعزّ من تشاء و تذلّ من تشا ، بيدك الخير انك على كل شى قدير . » ( آل عمران ( 3 ) : 26 . )
( 3 ) . « و يعبدون من دوناللَّه مالا يضرّهم ولا ينفعهم و يقولون هؤلاء شفعاؤنا عنداللّه قل اتنبّئون الله بما لا يعلم فى السّموات و لا فىالأرض سبحانه و تعالى عمّا يشركون . » ( يونس ( 10 ) : 18 . )
( 4 ) . « الا للّه الّدين الخالص و الذّين اتّخذوا من دونه اولياء ما نعبدهم الّا ليقرّبونا الى الله زُلفى ان الله يحكم بينهم فى ما هم فيه يختلفون ، ان الله لا يهدى من هو كاذب كَفّار . » ( زمر ( 39 ) : 3 . )