تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 23

مساهمون:

ص٢٣

فصل اوّل : جزيرةالعرب ، موقعيّت جغرافيايى ، اجتماعى و تمدّنى

شبه‌جزيرهء عربستان كه « جزيرةالعرب » نيز خوانده مىشود ، بزرگ‌ترين شبه جزيرهء جهان است كه در جنوب غربى آسيا قرار گرفته است . اين شبه‌جزيره از شمال غربى به جنوب شرقى ، به شكل ذوزنقه غيرمنتظم است « 1 » و مساحت آن تقريباً سه ميليون و دويست هزار كيلومتر مربع مىباشد . « 2 » كشور كنونى عربستان سعودى حدود چهارپنجم اين شبه‌جزيره را فراگرفته است « 3 » و بقيهء آن را بر حسب تقسيم‌بندى سياسى كنونى جهان ، شش واحد سياسى ؛ يمن ، عمان ، امارات متحدهء عربى ، قطر ، بحرين و كويت تشكيل مىدهند . اين شبه‌جزيره ، از طرف جنوب ، به خليج عدن ، تنگهء باب‌المندب ، اقيانوس هند و درياى عمان محدود شده ، از سمت مغرب به درياى سرخ ، از طرف مشرق به خليج عمان ، خليج فارس و عراق منتهى مىشود و از شمال به بيابان پهناورى كه از يك سو به درّهء فرات ، و از سوى ديگر به سرزمين سوريه منتهى مىشود ، محدود شده است . از آنجاكه در اين منطقه مرز طبيعىاى مانند رود و كوه وجود ندارد ، جغرافىنويسان ، از قديم در زمينهء حد شمالى عربستان اختلاف‌نظر داشته‌اند . « 4 »

هامش
( 1 ) . حسين قراچانلو ، حرمين شريفين ( تهران : انتشارات اميركبير ، چ 1 ، 1362 ) ، ص 9 .
( 2 ) . معادل يك سوم مساحت اروپا ، شش برابر فرانسه ، نه برابر مجموع مساحت آلمان غربى و شرقى ، ده‌برابر كشور ايتاليا ، هشتاد برابر سوئيس و دو برابر مساحت ايران است .
( 3 ) . مؤسسهء گيتاشناسى ، گيتاشناسى كشورها ( تهران : انتشارات گيتاشناسى ، چ 4 ، 1365 ) ، ص 205 .
( 4 ) . فيليپ خليل حتّى ، تاريخ عرب ، ترجمهء ابوالقاسم پاينده ( تهران : انتشارات آگاه ، چ 2 ، 1366 ) ، ص 21 .