الْجَحِيمِ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ
دخان آيه 47 و 48 . بگيريد او را و بكشيد بسوى جحيم پس بريزيد بر فرق او آب جوشيده ، و ميفرمايد نيز :
خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ
الحاقه آيه 30 الى 32 - و اما :
( وَ لا ناصِرٍ )
براى اين است كه ميفرمايد :
يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ
عبس آيه 33 الى 37 . تفسيرش گذشت .
[ سوره الطارق ( 86 ) : آيه 11 ]
وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ ( 11 )
و او قسم است و رجع را بعضى تفسير كردند بمطر و غيث بنا بر اين تفسير مراد از سماء عالم بالا است كه ابرها باشند زيرا باران از ابرها خارج مىشود ، و تعبير برجع براى اين است كه از درياها برداشته مىشود و به صورت ابر توسط باد در اطراف بالا ميرود سپس نزول مىكند و رجوع مينمايد و برميگردد ، و بعضى تفسير كردند بشمس و قمر و كواكب كه طلوع و غروب دارند .
اقول : ممكن است مراد اين باشد كه آسمانها در ابتداء امر به صورت دود و دخان بود و در آخر امر هم به صورت دخان مىشود چنانچه ميفرمايد :
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ
فصلت آيه 11 ، و ميفرمايد :
فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ
دخان آيه 10 . و اين اشاره به اين است كه آسمان به اين عظمت كه اول دخان بوده و روز قيامت باز برميگردد دخان مىشود ، خدايى كه قدرت بر اين دارد قدرت ندارد كه انسان خاك شده را دو مرتبه انسان كند البته بر همه چيز قادر است .
[ سوره الطارق ( 86 ) : آيه 12 ]
وَ الْأَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ ( 12 )
صدع بمعنى شكاف است . تفسير كردند كه زمين شكاف برميدارد و از زير زمين اشجار و نباتات خارج مىشود .
اقول : اين هم ممكن است اشاره بروز قيامت باشد كه ميفرمايد :
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ
ابراهيم آيه 48 . كه زمين كه ابتداء نبود خداوند خلق فرمود سپس در قيامت تبديل ميفرمايد قدرت دارد بدن خاك شده را تبديل فرمايد و برگرداند