او باشد يا ميخواهيد مفارقت كنيد آن هم با زبان خوش و احسان بانها آنها را رها كنيد و شاهد بگيريد دو نفر عادل از اهل ايمان هم عقيده با شما و اقامه كنيد شهادت خود را قربة الى اللَّه اين است كه خداوند شما را موعظه ميفرمايد كسى را كه ايمان به خدا و روز جزا داشته باشد و كسى كه پرهيزگار باشد از مخالفت اوامر الهى خداوند قرار ميدهد براى او مخرج از هر نوع گرفتارى و روزى ميدهد او را از راهى كه گمان نميكرد .
فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ
بعض مفسرين گفتند مراد قرب أجل است كه هنوز منقضى نشده مدت عده كه حق رجوع براى زوج باقى است و مراد از :
فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
رجوع است زيرا پس از انقضاء عده اختيار با زوجه است زوج حق امساك ندارد لكن اين قول از جهاتى باطل است زيرا با :
أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
نميسازد بلكه مراد به عقد جديد است كه پس از بلوغ أجل با رضاى طرفين ثانيا عقد كنند و مراد بمعروف مهر جديد است كه نگويد همان مهر اولى كافى است . و اما در رجوع در ايام عده همان مهر اولى كافى است زوجه حق مطالبهء ما زاد از او را ندارد و همچنين كسوت كه در عقد جديد حق مطالبهء كسوت دارد آن كسوت كه قبلا داده ملك زوجه شده مربوط بزوج نيست بخلاف رجوع ، و مراد از (
أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
) اين كه مهريه كه قرار دادند بالتمام و كمال بايد به او داد و كسوت كه به او داده حق مطالبه از او ندارد بلكه احسان به او بكند و با زبان خوش و عذر خواهى مفارقت كند .
وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ
راجع بطلاق است كه حضور عدلين لازم است و شرط است حتى سؤال كردند كه : عدل واحد و امرأتين كافى است ؟ فرمودند : در طلاق شهادت نساء اثر ندارد ، و بعضى گفتند : مراد در رجوع و عقد جديد است قبل از انقضاء عده و پس از انقضاء ، و امر استحبابى است براى رفع تهمت و كلمهء ( منكم ) يعنى از مؤمنين غير مؤمن و لو كان عدلا في مذهبه كفايت نميكند بلكه صدق عادل بر كسى كه ايمان ندارد مشكل است .