و پشيمانى كه اى كاش ما هم ايمان آورده بوديم و عمل صالح بجا آورده بوديم تا گرفتار همچو روزى نشده بوديم ، خشوع ذلت و خفت است و بهر طرف كه نظر بيندازند عذاب به آنها احاطه كرده چنانچه ميفرمايد :
يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَ يَقُولُ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
عنكبوت آيهء 55 .
[ سوره النازعات ( 79 ) : آيه 10 ]
يَقُولُونَ أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ ( 10 )
ميگويند : آيا محققا ما بر گشته شدگانيم در گودال قبر ، با اينكه اين كفار از همان حال نزع و در قبر و عالم برزخ معذب هستند و بودند چنانچه ميفرمايد :
( القبر روضة من رياض الجنة او حفرة من حفرات النيران )
و در همان حال نزع جاى خود را ميبيند و روح او در برهوت با ارواح كفار و معاندين معذب لكن اوضاع محشر را كه مشاهده مىكند به كلى آنها را ناچيز ميگيرد و تمنى مىكند كه برگردد در قبر و به همان مقدار عذاب بسازد و به اين عذاب شديد گرفتار نشود كه ميفرمايد :
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ
بقره آيهء 85 ، و ميفرمايد :
سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذابٍ عَظِيمٍ
توبه آيهء 101 .
[ سوره النازعات ( 79 ) : آيه 11 ]
أَ إِذا كُنَّا عِظاماً نَخِرَةً ( 11 )
آيا زمانى كه بوديم استخوانهاى پوسيده . توضيح آنكه عذاب حال نزع و قبر و عالم برزخ فقط روح كه تعلق بقالب مثالى و جسم برزخى گرفته معذب است بعذابهاى مناسب آن عالم ، و اما در قيامت كه روح بر ميگردد به همين بدن عنصرى خاكى هم عذاب روحى دارد و هم جسمى مثل آتش زقوم حميم غساق اعمده سلاسل اغلال سياط قطران و غير اينها لذا ميگويد : آيا زمانى كه بدن ما استخوان پوسيده شده بود به همان حالت مىشود باقى باشيم و همچو روزى را مشاهده نكنيم .
[ سوره النازعات ( 79 ) : آيه 12 ]
قالُوا تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ ( 12 )
اين است هنگام بازگشت خسران آورنده .
توضيح : انسان اگر در دنيا مبتلاى ببلاها و مصائب شود يا در حال نزع يا در قبر و عالم برزخ بلكه حتى در صحراى محشر پاى سؤال و جواب و حساب و ميزان و نامهء