عَذاباً قَرِيباً
اولا قيامت نزديك :
إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً وَ نَراهُ قَرِيباً
معارج آيهء 6 . و ثانيا عذاب كفار و امثال آنها از حين احتضار و موت هست الى الابد و هيچ چيز به انسان از مرگ نزديكتر نيست .
يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ
كه تمام اعمال و اقوال و افعال خود را مشاهده مىكند چنانچه ميفرمايد :
وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً
كهف آيهء 48 .
ما قَدَّمَتْ يَداهُ
اعمال يدى از باب مثال است و الا تمام اعمالش در نظرش حاضر مىشود از افعال چشم نگاه كردن ، افعال گوش شنيدن ، افعال پا رفتن ، افعال قلب و نفس از عقائد و اخلاق ، افعال بدن از لمس عورت از جماع و لواط لب از بوسيدن و غير اينها .
وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً
در تفسير اين جمله اقوال زيادى است .
بعضى گفتند : مراد اين است كه پس از خاك شدن اى كاش به همان حالت بودم و مبعوث نميشدم ، بعضى گفتند : اى كاش اصلا خلق نشده بودم و به همان حالت اولى كه خاك بودم باقى مانده بودم ، بعضى گفتند : چون وحوش و بهائم و دواب محشور ميشوند خداوند از آنها تقاص مظلوم را از ظالم مىكند حتى گوسفند شاخدار بگوسفند بى شاخ شاخ زده باشد پس از اين ميفرمايد : برگرديد همان خاك شويد كافر هم آرزو مىكند كه من هم جزو آنها بودم ، بعضى گفتند ، چون ابليس افتخار كرد كه من از آتش هستم و آدم از خاك تمنى مىكند كه اى كاش من هم از خاك بودم ، بعضى گفتند : چون پيغمبر اكرم امير المؤمنين را به اين كنيه مكنى نمود ابو تراب و فرمود :
( انا و على أبوا هذه الامة )
كافر فرداى قيامت آرزو مىكند كه اى كاش من هم ترابى بودم يعنى علوى بودم و از موالى ابو تراب بودم و على ( ع ) در حق من پدرى ميكرد چنانچه نسبت بشيعيان خود مىكند كه نجات فرداى قيامت منحصر بموالى اين خاندان است كه ايمان محقق نميشود مگر بولايت اين خاندان ، و بر طبق اين احاديثى داريم از حضرت صادق ( ع ) كه ابى بصير روايت مىكند كه ميفرمايد :
( يعنى علويا يوالى ابا تراب )
و در حديث