و بوده باشم از صالحين .
بعضى توهم كردند كه راجع بمنافقين است بمناسبت آيات قبل ، بعضى گفتند راجع بجميع مكلفين است ، و ما مىگوييم : عطف بآيهء قبل است و خطاب بمؤمنين بلكه صريح آيه است يا لا اقل ظاهر آيه اگر چه احكام اسلامى شامل سر تا سر اهل عالم مىشود و كفار و منافقين و مشركين و ضالين همين نحوى كه مكلف به اصول هستند مكلف به فروع هم هستند ، و همين نحوى كه فرداى قيامت عقاب شرك و كفر و ضلالت را دارند عذاب ترك واجبات و فعل محرمات را هم دارند لكن اينها اگر بر فرض اتيان بجميع واجبات و اعمال صالحه بكنند خردلى نفع براى آنها ندارد زيرا ايمان شرط صحت كل اعمال است و بدون ايمان باطل و عاطل است .
وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ
ظاهر آيه انفاقات مالى است آن هم انفاقات واجبه كه در تركش عقوبت دارد ، و از اين آيه استفاده مىشود كه عقوبت آنها قبل الموت كه حال احتضار است و آثار و علامات موت ظاهر مىشود متوجه مىشود مثل زكات و خمس و مظالم و نذور و كفارات و حقوق واجب النفقه و حفظ بيضهء اسلام و نجات درماندگان و گرفتاران و حفظ نفس محترمه و دفع ظلم ظلمه و غير اينها كه بسا واجب مىشود ، اما انفاقات مستحبه و لو تركش باعث محروميت از مثوبات مىشود لكن استحقاق عقوبت ندارد و غير انفاقات مالى انفاقات ديگرى هم داريم مثل انفاق علم و انفاق قوى و بذل جهد و اشباه اينها .
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ
يعنى آثار موت ظاهر شود زيرا كه اگر نفس موت باشد رب ارجعونى ميگويد نه :
فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ
اين كلمه اولا : بوى كفر از او ميآيد زيرا اعتراض به خدا است كه العياذ بى جا در اين حال موت من واقع مىشود . و ثانيا : بر فرض خداوند عقب انداخت و حال محتضر سالم شد و از مرگ نجات يافت همان است كه هست تغيير در خود نميدهد و لو مشاهده عذاب را كرده باشد مثل آنكه گفت :
( النار و لا العار )
و لذا در جواب او ابى عبد اللَّه در روز عاشورا فرمود :