وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا
و هزار عيب دارد كه فانى مىشود و پس از اين همه زحمات و خون دلها مىگذارد و مىرود بعلاوه شدت علاقه به آنها كه فرمود
« حب الدنيا رأس كل خطيئة »
و غفلت از خدا و دين و تزاحمات و هزار گونه بلاهاى ديگر كه بالحس و الوجدان مشاهده مىكنيم .
وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ
بتفاوت مراتب تقوى كه اولين مرتبهء تقوى تقواى از عقايد فاسده و مذاهب باطله از كفر و شرك و ضلالت و بدعت و انكار ضرورى و نصب عداوت با اولياء حق و بالجملة آنچه موجب زوال ايمان مىشود و پس از آن تقواى از اخلاق رذيله و كبار از معاصى تا برسد بمقام عصمت و بالاتر از آن از مباحات زائد بر مقدار ضرورت كه تعبير به زهد مىكنند .
[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيه 36 ]
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ ( 36 )
هر كسى كه اعراض كند و غفلت ورزد از ياد خداوند رحمن مىگيريم و مسلط مىكنيم براى او شيطانى كه او را اغوا مىكند پس آن شيطان از براى او قرين است و از او جدا نمىشود .
موقعى كه شيطان راندهء درگاه الهى شد براى ترك سجده به آدم گفت
لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا قالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُكُمْ جَزاءً مَوْفُوراً وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ وَ كَفى بِرَبِّكَ وَكِيلًا
- اسراء آيهء 64 الى 67 - لذا مىفرمايد :
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ
كه خود را از تحت عبوديت حق خارج كرد شيطان بر او مسلط مىشود كه مفاد .
نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً
است .
فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ
مكررا اشاره شده كه قلب انسان دو راه دارد : يكى راه ملك كه الهامات ربانى در قلب وارد مىشود و يكى راه شيطان است كه وسواس شيطانى وارد مىشود در راه ملك توجه به خدا است و ذكر او و صفات حميدهء اينها اين در را به روى قلب بستهاند و راه شيطان حب دنيا و شهوات نفسانى و صفات خبيثه است