(
لَهُ خُوارٌ
) خوار صداى گاو است .
(
فَقالُوا
) تعبير بجمع فرموده براى اينكه بنى اسرائيل سه دسته شدند يك دسته اتباع سامرى كه گفتند خدا در اين گوساله حلول كرده و اين چندان تعجب ندارد امروز گاو پرست در هند بسيار هستند ، گاو ماده و يك دسته قبول نكردند و لكن ساكت بودند و با آنها معاشرت و مراوده داشتند و يك دسته اتباع هارون كه جدا مخالفت كردند و ترك معاشرت با آنها نمودند اتباع سامرى باغواى او گفتند بدسته دوم كه معاشر بودند .
(
هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى
) و اين دوّم شرك آنها بود در زمان حضرت موسى و اوّل شرك آنها اين بود كه ميفرمايد : (
وَ جاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ
) اعراف آيهء 134 .
(
فَنَسِيَ
) در مرجع ضميرش اختلاف كردند مفسرين و لكن ظاهر آيه سامرى است و نسيان سامرى از جهاتى است ( 1 ) مواعده موسى كه الواح تورات را در ميقات اخذ كند و بياورد براى هدايت قوم ( 2 ) ساختن مجسمه ذوات ارواح كه حرام است بيع و شراء آن و نگاهدارى آن تماما حرام ( 3 ) خدا را براى او محل قرار داده كه حلول در گوساله مجسمه كرده ( 4 ) شرك در پرستش گوساله ( 5 ) كه خدا ميفرمايد :
[ سوره طه ( 20 ) : آيه 89 ]
أَ فَلا يَرَوْنَ أَلاَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلاً وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً ( 89 )
آيا پس از اين خوار نمىبينند اين كه برنميگردد بسوى آنها كلامى و مالك نميشود از براى آنها ضررى و نه نفعى ، بعضى گفتند : سامرى از اهل كرمان بوده ، بعضى گفتند : از بلدى بوده كه عبادت گاو ميكردند گاوپرست بودند و قلبا متمايل به اين عقيده بودند . و بعضى گفتند : از بنى اسرائيل بوده و