[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيه 17 ]
وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ ( 17 )
و هر آينه به تحقيق خلق كرديم فوق شما بر طرف بالا هفت طريقه و نيستيم ما از خلق غافلين ، در موضوع خلقت عالم بالا مسالك مختلف هست ، و نه طبقه حكماء و منجمين و هيويين سابق قائل شدند كه اين آسمانها هفت آسمان است هر كدام فوق ديگرى و سطح محدب زيرين ممّاس با سطح مقعّر فوق است مثل پردههاى پياز و مثل نقره خام است و در هر كدام كوكبى مثل ميخ كوبيده شده قمر عطارد زهره شمس مريخ مشترى زحل و فوق آنها فلك ثوابت است كه محيط بر هفت آسمان است كه ساير كواكب در او كوبيده شده و گفتند كرسى كه در لسان شرع است همين فلك ثوابت است كه فرمود : (
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
) و فوق آن فلك اطلس است كه غير مكوكب ناميده خالى از ستاره و عرش است بلسان شرع و او است كه تمام اين سماوات را در يك شبانه روز دور مىزند و خود آنها هم يك حركت مستقل دارند ، بر خلاف آن سير قمر در مدت يك ماه تقريبا ، شمس در مدت يك سال و هكذا ساير كواكب باختلاف در دائرهء منطقة البروج به خلاف آن حركت فلك اطلس كه در دائره معدل سير مىكند لكن اين با كشفيات امروزه سازش ندارد ، لذا مىگوئيم كه مىفرمايد :
(
وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ
) يعنى طرف بالا .
(
سَبْعَ طَرائِقَ
) كه اين هفت ستاره باشند . در اين فضاء وسيع كه هر كدام سير مخصوصى دارند و بطريق خاصى دور ميزنند ، و لذا تعبير به طرائق فرمود و فوق آنها ساير كواكب و تمام اينها در همين آسمان اول كه اين فضاء وسيع