و حمل مىكند بارهاى سنگين شما را از اين شهر به شهر ديگرى كه نبوديد شما بتوانيد حمل كنيد مگر به سختى نفوس خود
وَ تَحْمِلُ
مراد شتر است كه ناقه ميگويند :
اثقالكم كه گفتند شتر شصت من بار ميبرد كه ساير حيوانات مثل اسب و قاطر و حمار نميتوانند كه سيصد و شصت كيلو است و قبل از گارى و ماشين و طياره منحصر بود مال التجارة بحمل بر شتر بلى در دريا با كشتى ميبردند الى بلد بقرينه الى در تقدير من بلد هست يعنى من بلد الى بلد
لَمْ تَكُونُوا بالِغِيهِ
انسان هر چه قدرت داشته باشد مثل حمال ده من بار نميتواند يك فرسخ ببرد و مثل حمار و استر و يابو به زحمت زيادى مىبرند كه هر چند فرسخى بايد استراحت كنند يا تبديل شوند چنانچه در اسبهاى گارى بر سه فرسخى مال بند داشتند كه مفاد
إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ
است كه بسيار مشقت داشت .
إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
خداوندى كه شما را تربيت كرد از نطفه چه مراحلي و منازلى طى كرديد تا به حد كمال رسيديد و معاش زندگانى شما را تأمين فرمود و وسائل استفادات شما را در دسترس شما قرار داد تماما از روى رأفت و مهربانى و ترحم و تفضل بوده طلبى از او نداشتيد و استحقاقى در شما نبود ، چنانچه فرداى قيامت هم آنچه از مثوبات و درجات عاليه عنايت فرمايد از روى تفضل است بلى قابليت محل شرط است و در آخرت فقط ايمانست كه قابليت دارد ولى در دنيا حيات است كه هر ذى روحي ما دام الحيوة قابليت دارد مگر آنكه بواسطه كفر و فسق مستحق بلا باشد ، چنانچه در آخرت مستحق عذاب مىشود .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 8 ]
وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ ( 8 )
و خلق فرمود براى شما اسبها و قاطر و الاغها را براى اينكه بر آنها سوار شويد و اسباب زينت و افتخار شما باشد و خلق مىكند آنچه را كه شما نميدانيد و الخيل عطف است بما سبق و اسبهاى عربى ، چنانچه بقيمتهاى زيادى با قبالهء كه داشتند فروش ميرفت و براى جهاد با دشمن و كفار چه اندازه مدخليت