و اما چهارم در زمان او و مدت عمر او هم اختلاف شديد است بعضى گفتند قبل از موسى بود كه با خضر پيغمبر پسر خاله بود بعضى گفتند بعد از عيسى عليه السّلام بود در دوره جاهليت و در زمان عمرش هم اختلافست .
و اما پنجم توسعه مملكت گفتند تا شهر ظلمات كه آخر ربع مسكون است و در آنجا آب حيات بود و خضر و الياس آشاميدند و عمر آنها باقى ماند و ما چون نمىتوانيم ترجيحى در اين اقوال و اخبار دهيم لذا علم آن را بذات اقدس حق و خاندان رسالت محول مىكنيم و فقط بتفسير آيات قناعت ميكنيم
قُلْ سَأَتْلُوا عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْراً
شرح حال آن را بيان مىكنيم براى شما .
[ سوره الكهف ( 18 ) : آيات 84 تا 85 ]
إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً ( 84 ) فَأَتْبَعَ سَبَباً ( 85 )
محققا ما بسط و توسعه داديم از براى او در صفحه زمين و به او داديم از هر چيزى سبب رسيدن و نائل شدن به آن
إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ
در خبر است از امير المؤمنين عليه السّلام كه خداوند ابر را مسخّر كرد بر او بهر نقطه زمين كه اراده داشت بر ابر سوار ميشد به آنجا نزول ميكرد و مالك ميشد و استيلاء پيدا ميكرد و بمصالح آن اقدام و قيام مينمود و نورى از براى او قرار داده بود كه شب و روز بر او مساوى بود
وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً
تمام اسباب وصول بمقاصد او را براى او فراهم فرموديم و به او عطا كرديم بكمال سهولت نائل بمقاصد خود ميشد بدون زحمت و مرارت از امور كشورى و لشكرى
فَأَتْبَعَ سَبَباً
.
پس او متابعت ميكرد آن اسباب را به نظر ميآمد كه مراد اين باشد كه هر امرى را اراده ميكرد سبب آن را متابعت ميكرد آن سببى كه خداوند به او عنايت فرموده بود از همان سبب و طريق وارد ميشد لكن بعضى چنين تفسير كردند
فَأَتْبَعَ سَبَباً
يعنى در ميانه اسباب يك سبب را اختيار ميكرد و آن سير در روى زمين بود .