بعضى گفتند اعمال مجسّم مىشود بعضى گفتند جزاى عمل را مشاهده مىكنند از مثوبات و عقوبات بعضى گفتند در نامه عمل ثبت شده مشاهده مىشود لكن بعيد نيست كه اعمال آنها در ذهن و خيال ميآيد مثل اينكه الآن مرتكب شدهاند
وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً
مؤمن را چيزى از مثوبات او كسر نمىگذارد و كافر را بر عقوباتش نمىافزايد .
[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 50 ]
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِي وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلاً ( 50 )
و زمانى كه گفتيم از براى ملائكه سجده كنيد از براى آدم پس سجده كردند مگر ابليس شيطان بود از جن پس متمرّد شد از امر پروردگارش آيا شما ميگيريد او و ذرّيه او را اولياء خود از غير من و حال آنكه آنها براى شما دشمن هستند بسيار بد است از براى ظالمين اين مبادله كه خدا را رها كنند و شيطان را بگيرند
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ
در مجلد اول بيان اين موضوع مفصلا شده و اجمالش اينكه سه قسم سجده داريم سجدهء عبوديت مختصّ بذات اقدس حق است و بر غير او شرك و كفر است و سجدهء تواضع در شرايع سابقه جايز بود مثل سجده يعقوب و پسران او از براى يوسف
وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً
يوسف آيهء 101 ولى در شريعت مطهّره ممنوع است و لو معمول بسياريست در مقابل سلاطين و بسيارى از عوام در اماكن مشرفه مقابل مراقد مطهّرة و سجدهء اطاعت و فرمانبرى مثل سجدهء ملائكه بر آدم زيرا اولا خداوند عالم خبر داد بملائكه اينكه آدم خليفة اللَّه است كه فرمود :
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
بقره آيه 28 و اين نه مخصوص بآدم باشد بلكه در زمين تا قيام قيامت بايد خليفه باشد كه اوّل آنها آدم بود و آخر آنها حضرت بقيّة اللَّه و معناى خليفه وجوب اطاعت است چنانچه اطاعت خدا واجب است