« جهت اولى » لطف و عنايت باشد چنانچه ميفرمايد :
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
اعراف آيه 94 .
« جهت ثانيه » امتحان بنده باشد بسا مىشود غناء يكى امتحان صد نفر باشد خود و اهل بيت و بستگان و خويشان و ديگران كه البته هر بنده بايد امتحان شود و امتحانات الهى مختلف است .
أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ
عنكبوت آيه 2 .
« جهت ثالثه » بلا و عقوبت است كه ميفرمايد :
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً
آل عمران آيه 174 .
« و يقدر » فقر و تهى دستى هم جهاتى دارد يا اينكه دنيا را قابل آنها نميداند چنانچه دارد از فقراء روز قيامت عذر خواهى مىكند كه بشما در دنيا ندادم بر اين جهت بود كه قابليت نداشت و امروز بعوض آن بشما چه تفضلاتى مشاهده كنيد كه مىدهم فقراء آرزو ميكنند اى كاش در دنيا كسى يك لقمه نان و يا يك شربت آب نداده بود بما و يا اينكه امتحان فقير است و بسا فقر يك نفر امتحان صد نفر بشود خود و ديگران و يا اينكه عقوبت اعمال آنها باشد كه
ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ
شورى آيه 29 .
إِنَّهُ كانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً
.
مهندسى كه به گل نكهت و بكل جان داد * بهر آنچه سزاوار حكمت است آن داد
دو تاجر متساوى المتاع در بازار * يكى بنفع رساند و يكى بخسران داد
دو كشتى متساوى الاثاث در دريا * يكى رساند بساحل يكى بطوفان داد