حضرت فرمود اما اينكه گفتم هما امامان بواسطه آيه شريفه
أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ
و اما قاسطان به آيه شريفه
وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَكانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً
چون قسط از لغة اضداد است و اما عادلان براى اينكه عدول كردند از امير المؤمنين و اينها بر عداوت او بودند كه على بر ضرر است و مضيا عليه به همين عداوت از دنيا رفتند عليهما رحمة اللَّه و رحمة اللَّه پيغمبر است و بر عليه آنها است .
( جمله سيم ) عذاب مرتد دو عذاب است يكى غضب الهى كه در دعاء كميل ميفرمايد
( و هذا ما لا تقوم له السماوات و الارض )
و ديگر عذاب عظيم كه در ميانه عذابهاى الهى عظمت دارد كه مفاد (
وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ) .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 107 ]
ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ ( 107 )
علت اين غضب و عذاب عظيم اينست كه اين مرتدين اختيار كردند و برترى دادند و طلب دوستى كردند و برگزيدند حيات دنيوى را بر زندگانى آخرت و محققا خداوند هدايت نميفرمايد قومى را كه كافر هستند ( ذلك ) اشاره بغضب الهى و عذاب عظيم است كه سبب اين اينست كه ( بانّهم ) اين هايى كه برگشتند از اسلام و كافر شدند نه از جهت اينست كه بطلان اسلام و حقانيت كفر را بدست آورده باشند بلكه براى اينست كه (
اسْتَحَبُّوا الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ )
چون ديدند در اسلام حكم جهاد هست و دستور نماز و روزه و خمس و زكات و جلوگيرى از محرمات و بالجمله آزاد نيستند ولى كفر آزادى مطلق است هم جانشان محفوظ است و هم شهوات نفسانيه را آزادند و هم تكليف بعبادات ندارند و غافل از اينكه
( حلاوة الدنيا مرارة الاخرة و مرارة الدنيا حلاوة الاخرة )
بخصوص
( افضل الاعمال احمزها )
و چون اين كفار از قابليت هدايت افتادند و مثل قوم ثمود ( استحبوا العمى على الهدى )
وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ
شرحش گذشت .