اين آيه شريفه مشتمل بر چهار جمله است : 1 -
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ
كلمه موصول بدل
مُخْتالًا فَخُوراً
است يا عطف بيان يا صفت آنها است ، و بخل در مقابل جود و سخا است و آن منع از انفاق است چه انفاق مالى كه منصرف لفظ است از انفاقات واجبه مثل زكات و خمس و حقوق الناس و بذل در حج واجب و انفاق واجب النفقه و غير اينها از واجبات ماليه و چه اتفاق علم و جاه و انحاء ديگر از انفاقات و از انفاقات مستحبه مثل صدقات و هدايا و تحف و ضيافات و نحو اينها .
و بخل از اخلاق بسيار پست است و بسا موجب كفر مىشود اگر منشأ انكار واجبات گردد ، يا فسق اگر مجرد ترك واجبات باشد . و بدتر از بخل شح و لوم است كه ديگران را هم امر ببخل مىكند .
وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ
كه جمله 2 - است و اين بسيار نزديكتر بكفر است و امروز بسيارى هستند كه نكوهش ميكنند از كسانى كه زكات يا خمس يا حج واجب ميروند بخصوص زنها نسبت بشوهرها كه تو بسيار گرفتارى دارى بايد دخترها را شوهر دهى ، پسرها را تزويج كنى ، آبرودارى كنى ، پيرى دارى ، داماددارى دارى و چه و چرا خمس و زكات ميدهى به اين مفت خورها يا باعراب موش خور چرا حج ميروى ، كه اين نحو كلمات خيلى نزديك بكفر است .
3 -
وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
چنان داد نيستى و ندارى او بلند است كه ارباب توقع را از خود دور كند و مورد مذمت ديگران واقع نشود و همچنين انكار ساير نعم الهى . در مجمع ميگويد
( ورد فى الحديث اذا انعم اللَّه على عبده نعمة احب ان يرى اثرها عليه )
و يكى از اقسام شكر نعمت اظهار نعمت است بلى كتمان مال از ظالم و غاصب و سارق و قطاع طريق مانعى ندارد بلكه بسا واجب باشد لذا در حديث است
استر ذهبك و ذهابك و مذهبك عن اخيك
و بدترين اقسام كتمان ، كتمان حق است مثل يهود و نصارى كه حقانيت پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را