[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 28 ]
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً ( 28 )
اراده فرموده خداوند كه در تكاليف شماها تخفيف دهد و انسان مخلوق ضعيفى است مراد از تخفيف سهولت تكليف است مقابل تكاليف شاقه چنانچه مفاد آيه شريفه است
وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ
الايه آخر سوره بقره ، و گذشت بيان آن ، و از اين جهت گفتند دين اسلام دين سمحه سهله است و آيه شريفه عام است نسبت به تمام تكاليف و لو مورد آيه احكام مذكوره در آيات قبل است از نكاح حرائر و اماء دوام و انقطاع و هدايت بسنن سابقين از اخيار و اشرار و قبولى توبه و جلوگيرى از متابعت شهوت پرستان لكن مكرر گفته شده كه مورد مخصص نيست لذا بطور اطلاق فرمود
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ
و جمله
وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً
بمنزله علت است براى جمله قبل كه چون خلقت انسان ضعيف است در جعل احكام تخفيف داده شده و ضعف انسان هم از جهت قواى بدنى است طاقت اعمال شاقه ندارد ، و در حيوانات در بسيارى از قوى مشاهده شده كه بسيار قوه آنها زيادتر است هم قوه باصره و سامعه و شامه و ذائقه و لامسه و هم قوه بدنيه و هم از جهت قواى روحى در جلوگيرى نفس از مشتهيات و هم صبر بر بليات بلى امتياز آنها فقط در قوه عقلائيست اگر فرمان فرماى سائر قوى گردد و اما اگر تابع آنها شود از تمام حيوانات پستتر است .
آدمى زاده طرفه معجونيست * كز فرشته سرشته و از حيوان
گر كند ميل اين شود پس از اين * ور كند ميل آن شود به از آن
( فمن غلب عقله على شهوته فهو اعلى من الملائكة و من غلب شهوته على عقله فهو اخس من البهائم )
حديث نبوى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم