جالوت زده و او را هلاك گردانيد ، سپس بنى اسرائيل او را بسلطنت انتخاب نمودند
وَ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ
خداوند به او يعنى داود پادشاهى و سلطنت و حكمت يعنى نبوت و رسالت عنايت فرمود .
وَ عَلَّمَهُ مِمَّا يَشاءُ
زبور را به او تعليم داده و بر او نازل فرموده و آهن را بدست او نرم ساخت تا از آن زره بسازد و لحن خوش به او عنايت فرمود كه جبال و طيور با او تسبيح ميگفتند چنانچه ميفرمايد
يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ
« 1 » و نيز ميفرمايد
وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً
« 2 »
وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ
دفع عبارت از جلوگيرى چيزيست كه در مقام تحقق و ثبوت است و رفع از بين بردن چيزى است بعد از آنكه محقق و ثابت شده است .
و در معنى اين جمله سه احتمال است : اول ظاهر آيه كه مناسب مورد و سياق آيات است و آن اينست كه افراد ظالمى كه در روى زمين از كفار و جبابره و فراعنه استيلاء پيدا ميكنند اگر در روى زمين بمانند هر آينه فساد و ستمگرى آنها زمين و اهل زمين را از بين ميبرد لذا خداوند بواسطه حفظ نظام عالم و بقاء بنى آدم افراد ديگرى را بر آنها مسلط مىكند تا آنها را هلاك نموده و از فساد آنان جلوگيرى نمايند چنانچه طالوت و داود و يارانشان جالوت و لشگر او را منهزم نموده و از افساد آنان جلوگيرى نمودند .
دوم بواسطه وجود افراد با ايمان و صالح و متقى و اطفال بىگناه رفع بليات از عموم مردم مىنمايند كه اگر آنها نبودند همه اهل زمين هلاك ميشدند چنانچه در مجمع و غيره از رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كردهاند كه فرمود «
لولا شيوخ ركع و صبيان رضع و بهائم رتع لصب عليكم العذاب صبّا
» و در نسخه بجاى شيوخ عباد نقل شده است
هامش
( 1 ) . سوره سبأ آيه 10
( 2 ) . سوره نساء آيه 161