نيز مشروط به يكديگر نيست و هر يك بجاى خود عبادت بزرگى است ولى ممكن است هجرت باشد ولى جهاد نباشد مانند كسانى كه موظف بهجرت بودهاند ولى مكلف بجهاد نبودهاند ، يا جهاد باشد ولى هجرت نباشد مانند مجاهدينى كه مهاجر نبودهاند ، و بالجمله مفاد آيه اينست كه مؤمنين و مهاجرين و مجاهدين برحمت خدا اميدوارند و كلمه « الذين امنوا » شامل همه مؤمنين مىشود از مهاجرين و انصار كه در زمان نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بوده و از آنها باصحاب تعبير مىكنند و از تابعين كه زمان پيغمبر را درك نكرد ، ولى در زمان ائمه بودهاند و همچنين مؤمنينى كه در دوره غيبت تا روز قيامت ميباشند .
و كلمه
الَّذِينَ هاجَرُوا
مقصود مؤمنين و مؤمناتى هستند كه از اوطان خود هجرت بمدينه نمودند چه آنهايى كه مكلف بجهاد بودند يا آنهايى كه معفو از جهاد بودند مانند زنان و شيوخ و عجزة .
وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
مقصود آن كسانى هستند كه در راه خدا و حفظ دين جهاد نموده باشند ، چه از مهاجرين و چه از انصار ، و چه در زمان نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم يا در زمان ائمه عليه السّلام باشند مانند مجاهدين در ركاب امير المؤمنين عليه السّلام و ابى عبد اللَّه الحسين عليه السّلام و كسانى كه در ركاب حضرت بقية اللَّه جهاد نمايند ولى غير اينها را شامل نميشود زيرا شرط جهاد اذن پيغمبر و امام و يا نائب خاص امام است لكن به تنقيح مناط ميتوان گفت شامل مؤمنينى كه در زمان غيبت به حكم دفاع مجتهد وقت با دشمنان اسلام جنگ كنند نيز مىشود .
و شرط جهاد اين نيست كه حتما در جنگ كشته شوند بلكه همين كه در جبهه جنگ و ميدان مبارزه به منظور جهاد با دشمن و دفاع از حريم اسلام شركت كنند اطلاق مجاهد بر آنها مىشود خواه كشته شوند يا بكشند و يا بمجاهدين كمك دهند و يا بدون كشتار دشمن را از حريم اسلام دور سازند و قيد فى سبيل اللَّه