فطرت ، و هدف آن بانجام رسانيدن خواستههاى فطرى انسان و تعديل آنهاست و اين امر را حق مشروع و طبيعى انسان ميداند و دفاع از اين حق و نشر آن را در ميان افراد انسان لازم و واجب ميشمارد ، و وضع حكم جهاد و دفاع براى ايفاء اين منظور است .
و خامسا مثل جهاد تشريعا مثل بليات و عقوبات تكوينى است كه بر امم سابقه نازل ميشد كه بعد از آنكه دعوت انبياء را نمىپذيرفتند و در مقام اذيت و آزار به آنان و مؤمنين بر ميآمدند و مرتكب فساد ميشدند خداوند بواسطه طوفان ، باد ، صاعقه ، غرق و امثال اينها آنان را هلاك مىنمود و در دين اسلام هلاكت اين گونه افراد را بواسطه جهاد و در ميدان جنگ و قتال قرار داده است .
اينك بتفسير متن آيه مبادرت مينمائيم :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ
كتابة بمعنى جعل حكم و در قرآن اكثر بمعنى فرض استعمال شده و هر جا امر مكتوب و مفروض از اموريست كه موافق طبع مكلفين است به صيغه معلوم ذكر مىكند مانند
وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ
الاية « 1 » و
كَتَبْنا لَهُ فِي الْأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ
« 2 »
وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ
« 3 » و اگر از امور شاقه است كه بر خلاف طبع اغلب مكلفين است بلفظ مجهول ذكر ميفرمايد مانند اين آيه و آيه صيام و امثال اينها
وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
كره بمعنى مشقت و ناراحتى است كه انسان در خود احساس مىكند ، نه اينكه بمعنى زير بار نرفتن حكم ، و اكراه داشتن آن باشد زيرا مؤمن جميع احكام الهى را قبول داشته و اطاعت مىنمايند بلكه چون موضوع جهاد موضوع گذشت از جان و مال و فرزند و عيال است و اين امر بحسب
هامش
( 1 ) . سوره مائده آيه 49
( 2 ) . سوره اعراف آيه 142
( 3 ) . سوره انبياء آيه 105