خود خواهى و استخدام ديگران است در ميان مردم بوده و انبياء از جانب خدا براى رفع اين اختلافات و تعديل غرائز انسانى مبعوث شدند لكن از بسيارى از آيات كه در بيان قضاياى حضرت نوح با قوم اوست استفاده مىشود كه دستگاه بت پرستى قبل از او و مقارن بعثت او رواج داشته و آنچه حضرت نوح آنان را بتوحيد و يكتا پرستى دعوت مينموده مؤثر واقع نشده و بالنتيجه به عذاب طوفان مبتلا گرديدند و اين معنى مخصوصا از آيه سوره نوح به خوبى معلوم ميگردد ، ميفرمايد
وَ قالُوا لا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَ لا تَذَرُنَّ وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً
كه اينها اسامى بتهاى آنان بوده و ميتوان گفت كه اقدام مذاهب باطله همين بت پرستى بوده و منشأ آن اظهار علاقه ببزرگان و آباء گذشته خودشان بوده كه صورت آنها را از سنگ ، چوب و نحو آن ميساختند و مورد احترام قرار ميدادند و كم كم باغواء شيطان آنها را واسطه بين خدا و مخلوق دانسته و بتدريج مورد پرستش و عبادت قرار دادند .
بنا بر اين ناچاريم ضلالت در اخبار مذكور را بمعنى اعم يعنى عدم ايمان حمل كنيم تا هم شامل جهالت بطريقه حق و هم شامل انحراف از دين الهى و تمايل به بت پرستى و نحو آن گردد و ممكن است قسمت اول مربوط بازمنه قبل از نوح ، قسمت دوم مقارن زمان بعثت نوح بوده كه با آيات راجعه به نوح نيز سازگار باشد .
« مقام دوم » در بيان جمله
فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ
در باب نبوت عامّه در كلم الطيب « 1 » شش دليل اقامه نمودهايم كه بندگان شدّت احتياج به بعثت رسل و فرستادن پيغمبران دارند و بر خداوند بمقتضاى عدل ارسال رسل لازم است كه بطور فهرست و اختصار در اينجا به آنها اشاره مىشود .
هامش
( 1 ) . مجلد اول ص 184