خداوند تفضلا على الناس اين حكم را نسخ فرمود و بر طبقش اخبارى نيز وارد شده كه متعرض ميشويم و از اينجا استفاده مىشود كه حكم صوم با نزول آيه
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ
تا آخر آيات سهگانه تشريع شده بود و بر طبقش عمل مينمودند و اين آيه بعدا نازل شد و قسمتى از حكم سابق را نسخ نمود و نمىتوان گفت اين آيه با آيات قبل يك مرتبه نازل شده زيرا نسخ قبل از عمل معنى ندارد و لازمه آن لغو بودن جعل اولى است .
فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ
توبه شما را نسبت بخيانت بنفس گذشته پذيرفت و نسبت بآينده اين حكم را از شما برداشت .
فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ
مباشرت كنايه از جماع و اين امر براى ترخيص است نه وجوب زيرا در مقام توهم حظر است و ميتوان از آن استحباب استفاده نمود طبق حديثى كه در مجمع البيان از اكثر مفسرين نقل مىكند كه فرمود «
انّ اللَّه يحبّ ان يؤخذ برخصه كما يؤخذ بعزائمه
» و از حضرت باقر و صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمودند در شبهاى اول هر ماهى جماع مكروه است مگر شهر رمضان بواسطه همين آيه .
وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ
ابتغاء بمعنى طلب است يعنى طلب كنيد آنچه را خداوند براى نفع شما جعل نموده و هر چه را خدا براى شما حلال نموده و شما را در آن رخصت داده بگيريد و آنچه را حرام نموده رها كنيد و گفتند مراد از ابتغاء ما كتب اللَّه طلب ذريه است يعنى مقصد شما از مباشرت زنان تنها قضاء شهوت نباشد بلكه طلب فرزند و بقاء نسل را هم منظور داريد .
وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
امر باكل و شرب نيز امر ترخيصى است نه وجوبى زيرا اين امر نيز در مقام توهم حظر و منع است .