[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 171 ]
وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلاَّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ( 171 )
( و مثل تو نسبت بكافران مانند كسى است كه چهارپايان را صدا مىكند به چيزى كه آن چهار پا جز صدا چيزى نمىشنود يعنى تنها صدايى به گوش او مىخورد بدون اينكه چيز ديگرى را تعقل كند ، اينها كران و گنگان و كورانند پس اينان تعقل نميكنند ) ينعق صدايى است كه راعى چهار پايان را مىزند براى راندن يا توقف آنان حيوان صدا را ميشنود ولى معنى آن را درك نمىكند و بسيار ديده مىشود مخصوصا در رعايا كه با حيوانات مانند گاو و گوسفند و شتر و اسب و استر و الاغ كلماتى ميگويند مثل اينكه با آدم تكلم مىكنند و آنها آن صدا را ميشنوند ولى معانى آن كلمات را درك نميكنند خداوند در اين آيه مثل كفار را به چهار پايان زده كه سخن پيغمبر را ميشنوند و آيات قرآن را استماع ميكنند ولى توجهى به آنها نداشته و ترتيب اثر نميدهند ، نه دعوت او را اجابت ميكنند و نه از نصايح او پند ميگيرند و نه از انذار او بيمى به خود راه ميدهند گويا پيغمبر خدا با چهارپايان تكلم مىكند اينان ابواب تعقل را به روى خود بستهاند نه ميشنوند و نه جواب مىدهند و نه مىبينند .
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ
شرح اين جمله در ذيل آيه شريفه :
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ
گذشت « 1 »
فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ
يعنى اينان تعقل و تدبر و تفكر نميكنند و عواقب وخيمه كفر و اعمال ناشايسته خود را متوجه نيستند و راه سعادت دنيا و آخرت خود را
هامش
( 1 ) . مجلد اول ص 421