وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا
« 1 » اگر ملك از بنى آدم افضل نبود بايد گفته شود على جميع من خلقنا زيرا غير از ملك مخلوقى نيست كه امكان داشته باشد از بشر افضل باشد و باز مويد اين مدعا است آياتى كه ملائكه بر رسل و اولو العلم مقدم آورده شده است و تحقيق در كلام اينست كه چون انسان مركب از قواى عقلانى و شهوانى است در صورتى كه قواى ديگر انسان تابع عقل او شد از ملائكه اشرف است چنان كه مضمون حديث فمن غلب عقله على شهوته فهو اشرف من الملائكة « 2 » همين مطلب را تأييد مىكند چنانچه اگر قوه شهوت و غضب او بر عقل چيره گشت از حيوانات و شياطين هم پستتر مىشود چه رسد بملائكه و من غلب شهوته على عقله فهو اخسّ من البهائم « 3 »
آدمى زاده طرفه معجونى است * گز فرشته سرشته و از حيوان
گر كند ميل اين شود به از اين * ور كند ميل آن شود پس از آن
و نكته ديگر هم اينست كه خوبى و بدى آدميان متفاوت است و اين تفاوت تا مراتب لا يتناهى است و در ملائكه هم همين طور است پس هر مؤمنى را نميتوان گفت از همه ملائكه بهتر است و بالعكس .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 35 ]
وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَ كُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ ( 35 )
( و بآدم گفتيم تو و همسرت ساكن شويد در بهشت و از ميوههاى دلخواهتان در بهشت بخوريد ولى نزديك اين درخت نرويد كه از جمله ستمگران شويد ) .
هامش
( 1 ) . ما بنى آدم را تكريم كرديم و برترى داديم او را بر بسيارى از مخلوقاتمان ( سوره بنى اسرائيل آيه 52
( 2 ) . كسى كه عقلش بر قوه شهوتش مسلط شود از ملائكه برتر است ( منسوب بامير المؤمنين جامع السعادات
( 3 ) . و كسى كه قوه شهوتش بر خردش چيره شود از حيوانات پستتر است بامير المؤمنين جامع السعادات