داده است
« موضع سوم »
در اينكه شيطان از جنس ملائكه بود يا از جنس ديگرى بين مفسرين عامه اختلاف است عدهاى گويند از ملائكه است چون در آيه از ملائكه مستثنى شده است و فرض اينكه استثناء منقطع باشد خلاف ظاهر است و از طرفى چون در آيه ملائكه مأمور سجده بآدم شدند در صورتى كه ابليس از ملائكه نبود مكلّف به سجده نبود اباء او از سجده سبب كفر و طرد او از درگاه حق نمىشد و امّا اينكه در آيه ديگرى هست كه
كانَ مِنَ الْجِنِّ
« 1 » جن به معناى مستور است چنان كه بطفل در شكم مادر پنهان است جنين گويند و كسى كه عقلش پوشيده شده باشد مجنون ناميده مىشود ولى اين قول باطل است اولا بنا بر نصّ قرآن مجيد كه ضرورت مذهب شيعه نيز هست ملائكه معصوماند و نافرمانى خدا را نميكنند
لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ
« 2 » و خبر هاروت و ماروت و عصيان فطرس مردود است و يا محمول بر ترك اولى است و ثانيا جن و ملك در قرآن دو جنس متفاوت بيان شده « 3 » و ثالثا بنص قرآن جن از آتش خلق شده « 4 » و از قول ابليس نقل شده كه
هامش
( 1 ) . سوره كهف آيه 48
( 2 ) . سوره تحريم آيه 6 نافرمانى نميكنند خدا را در آنچه كه بايشان امر مىكند
( 3 ) .ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلائِكَةِ أَ هؤُلاءِ إِيَّاكُمْ كانُوا يَعْبُدُونَ قالُوا سُبْحانَكَ أَنْتَ وَلِيُّنا مِنْ دُونِهِمْ بَلْ كانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُؤْمِنُونَسوره سبا آيه 40 - 41
( 4 ) .وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِسوره حجر آيه 27