اولاد و غير اينهاست ، متضمّن مصالح فرد و اجتماع و موافق فطرت و عقل سليم است و هر چه سطح افكار بشر بالا رود و مراحل علمى بيشترى را طى كند حكم و مصالح قوانين قرآن روشنتر و احتياج بشر باجراء آنها فزونتر ميگردد بشر عادى هر چند مراحل دانش را بپيمايد و مكتبها و استادان حقوق را ديده و كتب و رسائل آن را مطالعه و بررسى كرده باشد نميتواند قوانينى وضع كند كه اولا براى رفع احتياجات جامعه بشر در هر دوره و زمانى صلاحيت داشته و ثانيا معارض با قوانين ديگر نبوده و ثالثا نقض و ايرادى به آنها وارد نشود « 1 » تا چه رسد بفردى كه مكتبى نرفته مدرّس و معلّمى نديده و درس حقوقى نخوانده باشد و اين خود دليل قاطعى است بر اينكه قرآن از جانب خداوند منّان بر قلب پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم القاء شده و گرنه چگونه ميتواند بشرى كه درس نخوانده و مدرس نديده و ميان جامعهاى كه بهره از علم و دانش نداشتهاند ميزيسته و در مدت بيست و سه سال دعوت خود همهاش گرفتار شكنجه و آزار و جنگ و جدال و هزاران گرفتاريهاى ديگر بوده ، چنين قوانينى وضع و تشريع نمايد كه عقول دانشمندان دنيا را متحير سازد و همه سر تعظيم در مقابل آن فرود بياورند و حقيقتا اگر روزى جامعه بشر عناد و عصبيّت و تقليد و هواپرستى را كنار گذارند و قوانين قرآن را بمورد اجراء نهند آن مدينه فاضلهاى كه آرزوى ديرينه فلاسفه و دانشمندان بلكه عموم طبقات بشر بوده در خارج تحقّق خواهد يافت و همه بدبختيها ، گرفتاريها
هامش
( 1 ) . اين موضوع امروز در نوع ممالك متمدنه متداول است ، دوره بدوره مجالسى تشكيل و نمايندگانى انتخاب و درباره موضوعات مختلفه قوانينى وضع مينمايند دوره ديگر بمفاسد و مضار آن قانون يا نقص آن و يا تعارض آن با قوانين ديگر برخورد نموده آن را نقض و قانون ديگرى وضع ميكنند و چه بسا قانونى را چند مرتبه وضع و نقض و جرح و تعديل مينمايند