و مراد از انهار نهرهايى است كه در آيات ديگر بيان فرموده است مثل آيه شريفه
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى
« 1 » ( صفت بهشتى كه بپرهيزكاران وعده داده شده است در آن نهرهايى است از آبى كه دگرگون نشود و نهرهايى از شيرى كه طعم آن تغيير نميكند و نهرها از شرابى كه بآشامندگان لذّت ميبخشد و نهرهايى از عسل تصفيه شده ) و همچنين نهر كوثر و چشمه سلسبيل و تسنيم و رحيق و معين كه در آيات ديگر است و در تفسير صافى از امالى از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه از پيغمبر اكرم از كوثر سؤال نمود حضرت فرمود نهرى است از زير عرش جارى است آبش از شير سفيدتر و از عسل شيرينتر و از كره نرمتر ، ريگهاى او از زبرجد و ياقوت و مرجان و چمن آن زعفران و خاكش از مشك ازفر و قواعد آن زير عرش است پس دست مبارك به پهلوى على عليه السّلام زد و فرمود اين نهر از براى من و تو و دوستان تو بعد از من است
( امر پنجم )
در بيان
« كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً »
: كلمه من در من ثمرة بيانيه است و مراد از رزق را بيان مىكند و ثمره بمعنى ميوه است و در بهشت انواع و اقسام ميوهها بهر اسم و رسمى كه در دنيا ديده شده موجود است چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد
وَ فاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ
« 2 » و نيز ميفرمايد
وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ
و در كفاية الموحدين در وصف درخت طوبى ميگويد « طوبى درختى است در بهشت كه اصل آن در خانه أمير المؤمنين عليه السّلام و شاخههاى او در خانههاى اهل
هامش
( 1 ) . سوره محمد آيه 17
( 2 ) . سوره واقعه آيه 20