و زمين فرمود بيائيد ( منظم شويد ) از روى ميل يا از روى اكراه گفتند آمديم از روى ميل پس خداوند هفت آسمان را در دو روز با استحكام بساخت و كار هر آسمانى را در آن وحى فرستاد و آسمان نزديك را بچراغ ستارگان زينت داد و ستارگان را وسيله حفظ از شياطين و ساير آفات قرار داد ، اين تقدير خداوند غالب داناست ) و از آيات فوق درباره آسمان و زمين از نظر قرآن امور زير استفاده مىشود :
1 - آنكه آسمانها هفت است و نمىتوان هفت آسمان را بر كرات جوّيه اطلاق كرد زيرا كرات آسمانها از هفتاد هزار هم متجاوز است و بعضى از آنها را هم نمىتوان تخصيص داد 2 - اينكه تمام كرات جويّه در آسمان اول هستند و حركت آنها در فضاى آسمان اول است و مدارى كه سيارات در آن در حركتند فلك ناميده مىشود چنان كه در قرآن آمده
وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
« 1 » 3 - خورشيد هم متحرك است چنان كه از آيه فوق استفاده مىشود 4 - اينكه آسمان هفت گانه ماده اوليهاش از دخان است چنان كه ماده اوليه زمين خاك و مسلما دخان از هوا لطيفتر و روز قيامت هر كدام از زمين و آسمان باصل خود برمىگردند 5 - مسلما آسمانهاى هفتگانه طبقاتى هستند كه بعضى فوق بعضى قرار گرفته و همه داراى جسمند اگر چه از موادى لطيف باشند زيرا چيزى كه مجرد از مادّه و صورت باشد مكان ندارد
« مقام سوم در بيان و انزال من السماء ماء »
جمله
وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً
عطف بر جمله «
جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ
» است
هامش
( 1 ) . سوره يس آيه 40 يعنى خورشيد و ماه ( سيارات و ثوابت ) در مدار خود در حركت هستند .