« اما مشارطه »
بمعنى قرارداد است مانند قراردادى كه بين شركاء يا كارگر با كارفرما بسته مىشود ، انسان نيز موظّف است كه همه روزه و در هر هفته و هر ماه و هر سال با نفس و اعضاء و جوارح خود قرارداد كند .
با نفس قرار گزارد كه سركشى و طغيان ننموده و بر خلاف روش عقل و شرع رفتار نكند و با اعضاء و جوارح به اينكه بر خلاف آنچه براى آن آفريده شدهاند اقدام نكنند ، و با بيان وافى و كافى به آنها بگويد كه اى نفس و اى اعضاء : من سرمايهء جز اين باقيماندة عمر ندارم و آن هم نميدانم پايان آن چه موقع است ، فعلا خداوند بلطف عميمش مرا مهلت داده و من ميتوانم بوسيله شما هر نفسى گوهر گرانبهايى بدست آورم ، مبادا ببطالت و كسالت اين سرمايه را از دست بدهيم و مهلت تمام شده ، اجل فرا رسد و عمر سپرى و نفس بپايان آيد ، و جز ندامت و حسرت و عذاب اليم سودى حاصل نشود هر چه بگويم
رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ
« 1 » خطاب « كلّا » بشنوم و با جواب
أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذِيرُ
« 2 » روبرو شوم .
بنا بر اين تا كه دستتان ميرسد كارى بكنيد ، پيش از آنكه از شما كارى نيايد و دار عمل سرآيد .
« اما مراقبه »
بمعنى محافظت است به اينكه مراقب و مواظب نفس و اعضاء باشد و در هنگام صدور فعل با كمال توجه آنها را تحت نظر گيرد كه مبادا غفلت كند و نفس سركش مهار خود را از دست عقل رها كند و اعضاء و جوارح بر خلاف دستور عقل و شرع قدم بردارند و اگر احيانا خلافى از آنها سر زده فورا تدارك كند اگر قابل تدارك باشد
هامش
( 1 ) - سوره مؤمنون آيه 102 ( آيا عمر ندادم شما را آن مقدارى كه متذكر شود هر كه بخواهد متذكر شود و آمد شما را بيم دهنده )
( 2 ) - سوره مؤمنون آيه 102 ( آيا عمر ندادم شما را آن مقدارى كه متذكر شود هر كه بخواهد متذكر شود و آمد شما را بيم دهنده )