بلكه تمام ضرر متوجّه خودشان شده لكن درك نكردهاند ، امّا مخادعه با خدا چه در عقيده و چه در اخلاق و چه در عمل ، پيداست كه ضرر و زيانى به خدا نميرساند زيرا خداوند غنى بالذات است و تغيير و عارضهء در ساحت قدسش راه نيابد و اگر همه مردم كافر شوند بر دامن كبريايى او غبارى ننشيند ، بلكه منافقين بواسطه اين گونه اخلاق و اعمال خود را زيانكار دنيا و آخرت نموده و در آخرين درجات دوزخ جاى دادهاند
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
« 1 » ( و هنگامى كه بواسطه مرگ غطاء و پرده غفلت و شهوات و هواهاى نفسانى پاره مىشود ملتفت ميشوند كه خود را فريب داده و با خود مكر كرده و خويش را گرفتار سخط و غضب الهى و عذاب ابدى نمودهاند و امّا مخادعه با مؤمنين ، اگر چه بحسب ظاهر ممكن است ضررى متوجّه آنان بنمايند و نفعى نيز عايدشان شود ولى اگر اين نفع ناپايدار را با عذاب ابدى و پايدار قيامت بسنجند ارزشى براى آن تصور نخواهند نمود لكن چون پاى بند به اين حيات دنيوى بوده و در اعماق قلبشان به اين مقال
ما هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ
وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ
« 2 » معتقدند و باور نميكنند كه روز جزاء و پاداشى در پيش است اين نفع عاجل را بر ضرر آجل ترجيح دادهاند و از آن طرف ضررى كه در دنيا از قبل اين گونه افراد متوجّه مؤمنين مىشود و نميتوانند در مقام دفع آن برآيند ، موجب اجر و ثواب اخروى و ارتفاع درجات آنها خواهد بود ، زيرا مؤمنين در دنيا مأمور به ظاهر بوده و موظّفند با كسى كه اظهار اسلام و ايمان كند و چيزى كه در ظاهر بر خلاف اظهار اوست از وى سر نزند معامله مسلمانى نمايند و هر گاه به اين دستور عمل نموده و آن ظاهر نماها خيانت نموده و از پشت خنجر بر اينان زدند البته ايشان مثاب و مأجور و از آنان باشدّ انتقام ، خداوند انتقام خواهد كشيد .
هامش
( 1 ) . سوره نساء آيه 144
( 2 ) . سوره جاثيه آيه 23