11 - سوء ظن
خداوند در قرآن مجيد ميفرمايد
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ
« 1 » ( اى كسانى كه ايمان آورديد از بسيارى از گمانها بپرهيزيد زيرا بعضى از گمانها گناه است ) و نيز ميفرمايد
وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً
« 2 » ( و گمان بد برديد و گروه هلاك شوندهء گرديديد ) و از أمير المؤمنين عليه السّلام روايت شده كه فرمود
« ضع امر اخيك على احسنه حتى يأتيك ما يغلبك عنه و لا تظنن بكلمة خرجت من اخيك سوءا و انت تجد لها فى الخير محملا » « 3 »
( كار برادرت را بر بهترين وجه حمل كن تا وقتى كه بيايد ترا چيزى كه غالب شود يعنى يقين كنى ، و گمان بد مبر بگفتارى و كردارى كه از برادرت صادر مىشود و حال آنكه محمل صحيح و خوبى براى آن مييابى ) و سوء ظنّ منشأ بسيارى از مفاسد مىشود مانند غيبت و سستى در اكرام و احترام طرف و كوتاهى در اداء حقوق او و به نظر تحقير نظر نمودن به او و خود را بهتر از او دانستن ، علاوه بر اينكه كاشف از خبث سريرت و باطن است زيرا اغلب كسانى كه مرتكب كبائر و اعمال زشت ميشوند و داراى اخلاق رذيله هستند گمان ميكنند ديگران نيز چنين ميباشند پس سزاوار است اگر سوء ظنّى نسبت ببرادرت پيدا نمودى بر آن ترتيب اثر ندهى و در دل نگيرى بلكه بر خلاف آن با وى رفتار نمايى تا از اين صفت نكوهيده بر كنار شوى اهل ايمان هم نبايد كارى كنند كه مورد سوء ظن ديگران واقع شوند ، از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه فرمود
« اتّقوا من مواقع التهم » « 4 »
از جاهايى كه
هامش
( 1 ) . سوره حجرات آيه 12
( 2 ) . سوره نساء آيه 12
( 3 ) . فرائد شيخ قده
( 4 ) . جامع السعادات